«Қартайған түйе кетеген келеді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қартайған адам не жануар бұрынғыдай қуатты, ширақ бола алмайтынын астарлап айтады. Тура мағынада — түйе қартайғанда буаз болып, әлсіреп, қиналып кететіні байқалады. Астарлы мағынада — жас шағында қайратты болған жанның да жасы ұлғайған сайын әлсізденетіні, сондықтан кәрілікке түсіністікпен қарап, орнымен қарау керек екені меңзеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы түйе — төзім мен күштің символы. Ал «кетеген келеді» деген тіркес оның бұрынғы қалпынан тайып, әлсірегенін, жүріс-тұрысы мен қалпы өзгергенін білдіреді. Халық түйе бейнесі арқылы адам өміріндегі табиғи өзгерісті дәл суреттейді: жастықтың күші мәңгі емес, кәрілік өз белгісін салады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қарт адамдарға құрметпен қарап, олардан шамадан тыс жұмыс күтпеу керегін ескертеді. Мысалы, ауылда ауыр жүк таситын не ұзақ жол жүретін жұмысты жас кісілерге бөліп, жасы үлкен адамға жеңілдеу іс тапсырған дұрыс. Сонда үлкенге ізет көрсетіліп, ортада түсіністік сақталады.