Қарт айнаға қараса,
Өзіне көңілі толмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қарт адам айнаға қарағанда, өз бейнесінен өмірдің ізін, жастықтың қайтқанын көреді де, көңілі толмайды. Мұнда тура мағынада қарттың сыртқы келбеті айтылса, астарлы мағынада адамның уақыт өте өзгеретінін, жастық дәуреннің қайта келмейтінін, кәріліктің өзімен бірге мұң мен өкініш әкелетінін меңзейді. Бұл — қартаюдың табиғи құбылыс екенін, оған адам сабырмен қарауы керегін еске салатын ойлы сөз.
Образдар мен теңеулер
Айна — адамның өзін-өзі тануының, шындықты бүкпесіз көруінің белгісі. Қарттың айнаға қарауы — өткен өмірге, бүгінгі хәліне көз тастау. Ал «көңілі толмау» — тек сырт келбетке риза болмау емес, өткен күннің зымырап өтуіне, жастық күштің азаюына іштей қынжылу. Осы образ арқылы халық уақыттың тоқтамайтынын әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қарттықты құрметтеп, әр жастың өз қадірі бар екенін түсіндіру үшін қолданылады. Мысалы, бір адам шашы ағарып, әлсірегенін айтып мұңайса, үлкендер оған «қарт айнаға қараса, өзіне көңілі толмайды» деп, мұның өмір заңдылығы екенін сабырға шақырады. Сондай-ақ бұл сөз жастарға жастық шақты бағала, уақытты босқа өткізбе деген ескерту ретінде де айтылады.
Ózine kóńili tolmaıdy.