Аманат, аманатқа қылма қиянат.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Аманат — біреудің сеніп тапсырған нәрсесі, сөзі, міндеті не құпиясы. Бұл мақал сол сенімге қиянат жасама, яғни берілген дүниені бүлдірме, жоғалтпа, бұзба, өтірік айтпа дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы — адамға артылған сенім ең қымбат құндылықтардың бірі, оны сақтау адамның адалдығы мен ар-ұятына сын. Аманатты бұзу тек бір адамға емес, жалпы сенімге сызат түсіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «аманат» сөзі тек затты ғана емес, жауапкершілікті де меңзейді. Ал «қиянат» — сол сенімге қарсы жасалған әділетсіз іс. Яғни халық аманатты қолға ұстаған заттай ғана емес, жүрекпен ұстар міндеттей көреді. Бұл жерде образ арқылы адалдық пен опасыздықтың арасы анық көрсетіледі: аманатты сақтау — абырой, қиянат жасау — ұят.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста, отбасында, достықта жиі қолданылады. Мысалы, бір адамға құжаттарыңды, ақшаны немесе құпия сырыңды сеніп тапсырсаң, ол оны жоғалтпай, бөтенге айтпай, уақытында қайтаруы керек. Егер сол сенімді ақтаса, ел арасында беделі өседі; ақтамаса, қайта сенім алу қиын болады.