Арамнан жиған дәулет емес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адал емес жолмен келген байлықтың шын дәулет саналмайтынын білдіреді. Тура мағынасы — арам жолмен жиналған мал-мүлік, ақша адамның игілігіне айналмайды. Астарлы мағынасы — еңбексіз, ұрлықпен, алдаумен, қулықпен келген табыс баянсыз болады; ондай дәулет береке әкелмей, түптің түбінде адамға сор болып тиеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «арам» сөзі — әділетсіздік, адалдықтан ауытқу, біреудің ақысына қол сұғу деген ұғымды береді. «Жиған дәулет» — адамның өмір бойы тапқан байлығы, несібесі. Яғни мақал байлықтың көлеміне емес, оның қайдан келгеніне мән береді. Халық түсінігінде адал еңбекпен келген ырыс — нағыз дәулет, ал арам жолмен келгені сырттай мол көрінгенімен, іші қуыс болады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды пара алу, алаяқтық, жалған сауда, заңсыз табыс туралы айтқанда қолдануға болады. Мысалы, біреу интернетте адамдарды алдап ақша тапса, сол қаржы уақытша көбейгенімен, кейін жауапкершілікке ұшырап, абыройынан айырылуы мүмкін. Сондықтан бүгінгі күні де бұл мақал адал еңбекпен күн көрудің құнын еске салады.