Аруақты жерден ат үркеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қасиетті, киелі, ата-баба ізі қалған жерге ат та тосырқап, үркіп тұрады деген ой. Астарлы мағынасы — әр халықтың, әр әулеттің, әр адамның ардақ тұтатын орны болады; киелі орынға, ел есінде қалған жерге құрметпен қарау керек. Мұнда кез келген нәрсенің өз қадірі мен салмағы бар екені аңғартылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «аруақты жер» — жай ғана мекен емес, киелі, тарихы терең, рухы күшті орынның бейнесі. «Ат үркуі» — сыртқы тосындық емес, ішкі құрмет пен сақтықты білдіретін образ. Қазақ танымында ат — сезімтал, намысшыл жануар; сондықтан оның үркуі жердің ерекше екенін астарлап көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал тарихи орындарға, зиратқа, әулиелі мекендерге, ата-баба жатқан жерге құрметпен қарауды еске салады. Мысалы, біреу көне қорымның маңында бейберекет шулап, қоқыс тастамақ болса, үлкендер оны осы мақалмен тоқтатып, «бұл — киелі жер, әдеп сақтау керек» дейді. Яғни мақал адамды тыйым мен инабатқа, рухани құрметке тәрбиелейді.