Асыңды ішейін, аяғыңды тебейін.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай қарағанда ауыр, тіпті қатыгез сөз сияқты естіледі. Тура мағынасы — «асыңды ішіп алып, кейін аяқпен тебу» дегендей, қонақтың не дәм татушы адамның жақсылықты бағаламай, жамандық көрсетуі. Астарлы мағынасы — біреудің жасаған жақсылығына риза болмай, керісінше қиянат жасау, жақсылықты аяққа басу. Халық мұндай сөзді небір опасыз, алғыс білмейтін, сыйды сыйламайтын адамға қатысты айтқан.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ас» — береке, қонақасы, ықылас пен мейірімді білдіреді. Ал «аяғын тебу» — құрметсіздік, сатқындық, тәкаппарлықтың белгісі. Яғни дәм мен тебу бір-біріне қарама-қарсы екі әрекет арқылы адамның мінезі ашылады: бірі — сый, екіншісі — сол сыйды жоққа шығару. Мақалдың әсері осы қарама-қарсылықтан күшейеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал алғыс білмейтін, көмекті бағаламайтын адам туралы айтылады. Мысалы, бір адам досынан қарыз ақша алып, кейін оны қайтармақ түгілі, сөз қайтарып, жамандық жасаса, «асыңды ішейін, аяғыңды тебейіннің» кебі осы» деп айтуға болады. Бұл — жақсылыққа жақсылықпен жауап беру керек деген ескерту.