Арам әрекет елден кеткізер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Арам әрекет дегеніміз — өтірік, қулық, ұрлық, қиянат сияқты теріс іс. Мақалдың тура мағынасы: мұндай іс адамды елден бездіреді, яғни жұрт арасына сыйдырмайды, беделін түсіреді. Астарлы мағынасы: жаман қылық жасаған адамға сенім жоғалады, оны қоғам жатсынып, ақыры жалғыз қалдыруы мүмкін. Сондықтан адам адал жүріп, арын таза ұстауы керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «елден кеткізер» тіркесі тек көшіп кету емес, ел-жұрттан ажырап, абыройдан айырылу дегенді білдіреді. «Ел» сөзі мұнда халықтың, қауымның, ортаның өлшемі ретінде алынған. Яғни адамды бағалайтын да, теріс қылығын танытатын да — жұрт. Образ арқылы халық арамдықтың түбі оқшаулануға апаратынын қысқа да нұсқа жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақалды қызметте, оқуда, достықта адалдықты сақтау керегін айту үшін қолданамыз. Мысалы, бір адам жұмыста құжатты қолдан бұрмалап, өтірік есеп берсе, кейін әріптестері сенбейді, басшылық та одан алшақтайды. Сонда «Арам әрекет елден кеткізер» деп ескерту орынды болады.