Арамдық қып ішкен ас,
Ішіңе барып, болар тас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Арам жолмен табылған немесе біреудің ақысына, обалына қалған ас адамның бойына сіңіп, береке бермейді. Мұнда тура мағынада — адал емес дәмнің адамға жайсыз тиетіні айтылса, астарлы мағынада — арам пиғылмен келген ырыс пен пайда түбі жанға да, арға да ауырлық түсіретіні меңзеледі. Адал еңбектен таппаған нәрсе адамды қуантпайды, қайта ішкі мазасыздық пен өкініш әкеледі.
Образдар мен теңеулер
«Ас» — тек тамақ емес, жалпы несібе, ризық, күнкөріс белгісі. «Ішіңе барып, болар тас» деген тіркес арам астың адамның жүрегін, жан дүниесін қатайтып жіберетінін бейнелейді. Тас — қаттылықтың, суықтықтың, сезімсіздіктің символы. Яғни адалдықсыз келген несібе адамды жұмсартпай, керісінше ар-ұяттан алыстатады деген ой берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте өзекті. Мысалы, біреудің еңбегін ұрлап, соны өз пайдасына жаратқан адам сырттай ұтқандай көрінгенімен, ішкі тыныштығын жоғалтады. Университетте өзгенің жұмысын көшіріп тапсырған студент уақытша баға алуы мүмкін, бірақ шынайы білім де, сенім де жинай алмайды. Мақал адамды адалдыққа, таза еңбекке шақырады.
Ishińe baryp, bolar tas.