У ішкен бір өледі,
Ант ішкен мың өледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — у ішкен адам бір-ақ рет өледі. Ал «ант ішкен» дегені — сертке берік болмай, жалған уәде беріп, антты бұзған адам. Астарлы мағынасы бойынша, біреуді алдау, серттен тайу, уәдеге опасыздық жасау бір адамның ғана емес, бүтін елдің, мыңдаған адамның сеніміне, бірлігіне, абыройына зиян келтіреді. Яғни удың қасіреті денеге тисе, ант бұзудың қасіреті рухқа, намысқа, қоғамға тиеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «у» — көзге көрінетін ашық қасірет, ал «ант» — адамның ар-ожданы мен сөзіне байланысты рухани жауапкершілік. «Бір өледі» мен «мың өледі» деген қарсы қою арқылы халық анттың салмағын өте ауыр етіп көрсеткен. Бір рет жалған сөйлеу көптеген адамның сенімін өлтіреді, яғни достықты, татулықты, беделді күйретеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал уәде мен келісімге жауапсыз қарамауды ескертеді. Мысалы, басшы қызметкерге уақытында жалақы төлеймін деп уәде беріп, кейін орындамаса, бір адамның ренішімен шектелмей, бүкіл ұжымның сенімі жоғалады. Сондықтан айтқан сөзге берік болу — абыройдың өлшемі.
Ant ishken myń óledi.