Үлкеннің өмірі уәжіп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Үлкен кісі — өмір көрген, көпті көріп, көпті түйген адам. Сондықтан оның айтқаны, көрсеткен жолы, беретін ақылы жай сөз емес, өмірлік бағыт болып саналады. Мақал тура мағынасында үлкен адамның ғұмыры құрметке лайық екенін білдірсе, астарлы мағынада қарияның тәжірибесі мен өнегесін қадірлеу керек екенін ұқтырады. Үлкеннің сөзіне құлақ асу, оның жолын жалғау — кейінгі ұрпақ үшін тәрбиенің бір түрі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «үлкен» сөзі жасы келген адамды ғана емес, елге сыйлы, ақылы мол, беделі бар кісіні де аңғартады. Ал «өмірі уәжіп» деген тіркес оның ғұмыры міндет, керек, қастерлі іс сияқты бағаланып тұрғанын білдіреді. Яғни үлкеннің өмірі бос өтпеуі тиіс, ол өзінен кейінгілерге үлгі болуға тиіс деген ой бар.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қарттарды сыйлау, олардың пікірін тыңдау, тәжірибесін пайдалануға үндейді. Мысалы, отбасы жаңа үй салғанда немесе маңызды шешім қабылдағанда, ата-әженің ақылын сұрау — осы мақалдың өмірдегі көрінісі. Үлкеннің бір ауыз сөзі талай қателіктің алдын алады.