Тумақ болса, өлмек бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — дүниеге келген әрбір жан иесі бір күні өмірден өтеді. Астарлы мағынасы — адам өмірдің өткінші екенін ұмытпай, бос қиялға салынбай, қолынан келген ісін тындырып, жақсы атпен қалуға ұмтылуы керек деген ой. Яғни, өлім — табиғи заңдылық, одан қашып құтылу жоқ.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы "тумақ" пен "өлмек" сөздері қысқа, бірақ өте терең ұғымдарды білдіреді. "Тумақ" — өмірдің басталуы, ал "өлмек" — сол өмірдің аяқталуы. Екі етістіктің қатар келуі адам ғұмырының шеңберлі, заңды екенін көрсетеді. Мұнда артық теңеу жоқ, бірақ қарапайым сөздің өзімен философиялық ой берілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға сабыр, қанағат және жауапкершілік үйрету үшін айтылады. Мысалы, біреу ауыр жағдайға қатты күйзеліп, өмірдің мәнін жоғалтқандай болса, үлкендер: "Тумақ болса, өлмек бар, сондықтан өміріңді қадірле, қалған уақытты пайдалы өткіз" деп жұбатады. Бұл сөз адамды үрейден арылтып, әр күннің бағасын білуге шақырады.