Ұлыстың ұлы күні алдыңа келсе,
Атаңның құнын кеш.
«Ұлыстың ұлы күні алдыңа келсе, Атаңның құнын кеш.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал Наурыз сияқты Ұлыстың ұлы күні келгенде адам жүрегі кең, ниеті таза болуы керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында, ерекше мереке күні біреуге деген өкпе-ренішті ұмытып, татуласу керек. Астарлы мағынасы — жаңа жыл, жаңа бастау кезінде ескі кекті сақтамай, кешірімге келу, адамдармен жарасу, көңілді жұмсарту. Қазақ түсінігінде қасиетті күнде ашу емес, мейірім үстем тұруы тиіс.
Образдар мен теңеулер
«Ұлыстың ұлы күні» — елдің ең қадірлі, ең берекелі мейрамы, яғни Наурызды меңзейді. «Атаңның құны» деген тіркес өте ауыр өкпе, үлкен дау, кек мағынасында айтылады. Оны «кеш» деуі — қанша ауыр болса да, мереке күні кешірім жасауға шақыру. Мұнда қазақтың кең пейілі, сабыры, бітімгершілікке бейімдігі көрінеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдарды мереке кезінде, әсіресе Наурызда, ренішті ұмытып, бір-біріне жақсы сөз айтуға үндейді. Мысалы, көптен араласпай жүрген ағайын Наурызда көрісіп, бұрынғы өкпесін кешіріп, қарым-қатынасын қайта жалғай алады. Бұл — татулықты сақтаудың, қоғамды жұмылдырудың өнегелі жолы.
Atańnyń qunyn kesh.