Тумақ - парыз, өлмек - міндет.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам баласының өмірге келуі де, өмірден өтуі де заңды құбылыс екенін айтады. Тумақ — әр пендеге берілген өмірлік жол, ал өлмек — сол жолдың аяқталуы. Мұнда адамның бұл дүниедегі ғұмыры уақытша екені, сондықтан өмірді босқа өткізбей, арлы, пайдалы, ізгі істермен мәнді ету керектігі астарланып тұр. Адам өз міндетін тек тіршілік етумен емес, артында жақсы ат, өнегелі іс қалдырумен атқарғаны жөн.
Образдар мен теңеулер
«Тумақ» сөзі жаңа өмірдің басталуын, адамға берілген несібені білдіреді. «Парыз» — орындалуға тиіс міндет, адамға жүктелген жауапкершілік. «Өлмек» — өмірдің соңы ғана емес, дүниенің өткіншілігін еске салатын ұғым. Ал «міндет» сөзі өлімнің де табиғи, бәріне ортақ ақиқат екенін көрсетеді. Осы екі ұғым арқылы мақал өмірдің шектеулі екенін түсіндіреді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адамды сабырлы болуға, өмірдің бағасын білуге үндейді. Мысалы, бір адам бар уақытын реніш пен пайдасыз дауға жұмсамай, ата-анасына қамқор болып, еліне пайдасын тигізсе, ол осы мақалдың мағынасын дұрыс түсінгені. Яғни, бастысы — өмір сүру ғана емес, өмірді мәнді өткізу.