Шайтанның шатағынан,
Ханның қаһарынан сақтан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды екі түрлі қатерден сақ болуға үндейді: біріншісі — шайтанның шатағы, яғни азғыруы мен жаман жолға салатын ықпалы; екіншісі — ханның қаһары, яғни билік иесінің ашуы, жазасы немесе қаталдығы. Тура мағынасында да, астарлы мағынасында да сақтық, абайлық, ойлану керек деген ой жатыр. Адам әр ісінде нәпсінің жетегіне ермей, сондай-ақ жоғарыдан келетін ашу-ызаны қоздырмай, байыппен әрекет етуі тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шайтан» — жамандықтың, арбаудың, азғырудың бейнесі. «Шатақ» сөзі — іріткі, бүлік, тынышсыздық, адамды опық жегізетін іс. Ал «ханның қаһары» — тек ханға ғана емес, жалпы билік, күш, өктемдік атаулыға тән қаталдықтың символы. Екі образ да адамға қауіп төндіретін сыртқы және ішкі күштерді көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал жауапсыз әрекетке барма, заңды, тәртіпті, ар-ұятты сақта деген мағынада қолданылады. Мысалы, әлеуметтік желіде ашумен біреуді қорлап жазу адамды да, өзін де қиын жағдайға түсіруі мүмкін. Сондықтан ойсыз сөзден, арандатудан, тәуекелі ауыр істен сақтану керек.
Hannyń qaһarynan saqtan.