Тұттаған сөзді қолдаған,
Мұхаммедке үмбет емес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөзді жай ғана қайталап, оны сынамай қабылдай беретін адамды құптамайды. «Тұттаған сөз» — негізі жоқ, дәлелі әлсіз, үстірт айтылған сөз. Ал «қолдаған» — соны тек жақтап, соңына ерген адам. Астарлы мағынасы: әр сөздің шындығын тексермей, бос уәжге сену — нағыз мұсылманға, саналы адамға тән мінез емес. Яғни адам ақылмен тыңдап, әділ таразылап, дұрыс пен бұрысты айыра білуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «Мұхаммедке үмбет емес» деген тіркес діни өлшем арқылы айтылған. Мұнда Мұхаммед пайғамбардың адалдық, әділдік, шындықты ту еткен жолы меңзеледі. «Үмбет» сөзі — сенімі бар, өнегелі, ізгі жолды ұстанған адам деген ұғымда. Сондықтан бұл тіркес бос сөзге ерген, ақиқатты ойламайтын жанды әшкерелейді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал жалған ақпаратқа, өсекке немесе тексерілмеген хабарға сеніп кетпеуді ескертеді. Мысалы, әлеуметтік желіде біреудің дәлелсіз айтқан сөзіне ілесіп, адамды жамандау — осы мақалға сай келмейтін әрекет. Дұрысы — ақпаратты тексеріп, оймен сөйлеу.
Muhammedke úmbet emes.