Тумақ хақ, өлмек хақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адам да, тірі жан да дүниеге келеді, уақыт келгенде өмірден өтеді деген шындық. Астарлы мағынасы — өмірдің басталуы да, аяқталуы да адамның еркінен тыс, Алланың жазуы мен табиғат заңына бағынатынын еске салу. Сондықтан адам өмірдің өткінші екенін түсініп, босқа күйзелмей, бар уақытын мәнді өткізуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалда нақты бейнелі сөз аз болғанымен, «тумақ» пен «өлмек» ұғымдары өмірдің екі шетін көрсететін терең образ қызметін атқарады. Екеуі де бір-біріне қарама-қарсы тұрғанымен, екеуі де хақ, яғни ақиқат. Бұл адам өмірінің шегі бар екенін, сол шектің бәріне ортақ екенін аңғартады. Мұнда пенденің әлсіздігі мен тағдыр алдындағы тәубесі көрінеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адамға сабыр, төзім және өмірдің қадірін білуге үйретеді. Мысалы, жақын адамынан айырылған кісіге «Тумақ хақ, өлмек хақ» деп жұбату айту — қайғыны жеңілдетіп, өмір заңдылығын сабырмен қабылдауға көмектеседі. Сондай-ақ бұл сөз денсаулыққа мән беріп, жақсы іс жасап, артта із қалдыру керегін еске салады.