Құдай құмырсқаға кәрін тіксе, қанат бітіреді.

Негізгі мағынасы

Мақалдың тура мағынасы: Құдай құмырсқаға қаһарын төксе, оған қанат бітіреді. Қанат біткен құмырсқа илеуінен ұшып шығады да, көбіне құсқа жем болып, қайтып оралмайды. Астарлы мағынасы — кейде адамға күтпеген жерден берілген билік, байлық, атақ сый емес, сынақ әрі сор болып шығады. Шамасынан тыс көтерілген, оған лайық ақылы мен тәрбиесі жоқ адам тасып, ортасынан қол үзіп, ақыры құлайды. Мақал «қанат біткенге» мастанудан, асып-тасудан сақтандырады.

Образдар мен теңеулер

«Құмырсқа» — кішкентай, бірақ өз илеуінде, өз ортасында ғана күшті жан. «Қанат» — адамды биікке көтеретін мүмкіндік: мансап, байлық, даңқ. Ұшқан құмырсқаның көбі құсқа жем болатынын халық ертеден байқаған; мақал осы бақылауға сүйеніп, сыртқы сыйдың артында жасырын жаза тұруы мүмкін екенін бейнелейді.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Бүгін бұл мақал кенеттен байып не жоғары қызметке ие болып, жақындарын менсінбей, асып-тасып кеткен адамға айтылады. Мысалы, лотереядан үлкен ақша ұтқан адам оны ойсыз шашып, достарынан айырылып, ақыры бұрынғысынан да ауыр жағдайға түсуі мүмкін. Мақал кез келген мүмкіндікті ақылмен, байыппен пайдалануды үйретеді: биікке көтерілген сайын аяқ астын көбірек бағу керек.