Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
129.2K
Қаралым
229
Орташа
Сұрыптау:
Соқырда екі көз жоқ.
Сараңда бір көз жоқ.
Сараңда бір көз жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — соқыр адамның көзі болмайды, ал сараң адамда «бір көз» де жоқ деп әсір...
Кірсіз - Ай, мінсіз - Құдай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кірі жоқ нәрсе Ай сияқты таза, ал мүлде мінсіз болу тек Құдайға ғана т...
У ішкен бір өледі,
Ант ішкен мың өледі.
Ант ішкен мың өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — у ішкен адам бір-ақ рет өледі. Ал «ант ішкен» дегені — сертке берік бо...
Ер аруағы қарулы.
**Негізгі мағынасы** «Ер аруағы қарулы» деген мақал ер адамның ішкі рухы, намысы, жігері берік болса, оның күші де, бед...
Көпке ұнаған Құдайға да ұнайды.
**Негізгі мағынасы** Көпшілік жақсы көріп, құптаған іс не мінез көбіне дұрыс, орынды болады деген ой айтылады. Мұнда тур...
Уәде - Құдай аты.
**Негізгі мағынасы** «Уәде - Құдай аты» деген мақал адамның берген сөзіне өте жауапты болуын ескертеді. Тура мағынасынд...
Тумақ болса, өлмек бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — дүниеге келген әрбір жан иесі бір күні өмірден өтеді. Астарлы мағынасы...
Кең болсаң, кем болмайсың.
**Негізгі мағынасы** «Кең болсаң, кем болмайсың» деген мақал адам кең пейілді, жомарт, кешірімді, түсінігі мол болса, ө...
Шындық - сегіз, бақыт - егіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасында санмен айтылғандай көрінгенімен, астарында өмірде шындық пен бақыттың...
Инабат - ер азығы,
Инабатты ер - ел қазығы.
Инабатты ер - ел қазығы.
**Негізгі мағынасы** Инабат — адамның ішкі мәдениеті, әдептілігі, ұят пен кішіпейілділігі. Мақалдың тура мағынасы бойынш...
Иман тұрар тоқтықта,
Иман кетер жоқтықта.
Иман кетер жоқтықта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның рухани беріктігі мен сенімінің қиындықта сыналатынын айтады. Тоқшылықта адам тәуб...
Жақсылық ізсіз кетпес.
**Негізгі мағынасы** Жақсылық жасаған адам еңбегі мен ниеті босқа кетпейді. Тура мағынасында, істелген игі іс артында бі...
Досым көп деп мақтанба,
Малым көп деп мақтанба,
Білгішсініп сұқтанба,
Бәріңнен де зор бар.
Малым көп деп мақтанба,
Білгішсініп сұқтанба,
Бәріңнен де зор бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға күпірленбе, астамсынба, өзіңді өзгеден жоғары қойма деген ой айтады. Досың көп бол...
Жақсы ниет - жарым ырыс.
**Негізгі мағынасы** Жақсы ниет — істің бастауы, ал адал ой мен ізгі пиғыл адамның жолын ашатын үлкен күш. Мақал тура ма...
Тәні саудың - жаны сау.
**Негізгі мағынасы** Тәні сау адамның жаны да сергек, ойы анық, ісі өнімді болады. Бұл мақал денсаулықтың адам өміріндег...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Көңілсізден көзсіз бала туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көңілі жабырқау, іші мұңға толы әйелден көзсіз бала туады деген көне н...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.