Мейірімділікті анадан үйрен,
Әділдікті данадан үйрен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам бойындағы ең асыл қасиеттерді үйрететін екі үлкен мектепті көрсетеді: ананы және дананы. Бірінші жолда мейірімнің бастауы — ана екені айтылады. Ана баласына жылулық, қамқорлық, кешірім мен сүйіспеншілікті үйретеді. Екінші жолда әділдіктің қайнар көзі — даналық, яғни өмірді терең түсінетін, ақылмен таразылайтын кісілер екені аңғарылады. Астарлы мағынасы: жақсы адам болу үшін жүрек жұмсақтығы да, ақыл таразысы да қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ана» — тек туған ана емес, мейірім мен ізгіліктің символы. Ол адамға жанашырлықтың, сабырдың, кешірімділіктің үлгісі ретінде алынған. Ал «дана» — өмір тәжірибесі мол, сөзі мен ісі тең, тура жолды көрсететін тұлға. «Үйрен» деген сөз адамның бұл қасиеттер туа бітпей, тәрбие мен үлгі арқылы қалыптасатынын білдіреді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні отбасылық тәрбие мен үлгілі ортаға мән берудің маңызын көрсетеді. Мысалы, бала үйде ата-анасының бір-біріне және өзгеге мейіріммен қарауын көрсе, өзі де соны бойына сіңіреді; ал мектепте немесе қоғамда үлкендердің әділ шешімін байқаса, әділетті болуға ұмтылады. Сондықтан бұл мақал адамды ізгілік пен парасатқа жетелейді.
Ádildikti danadan úıren.