Құдайдың қарғысына ұшырасаң да,
Халықтың қарғысына ұшырама.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға ең ауыр жаза — халықтың қарғысы, яғни көптің наразылығы мен теріс батасы екенін ескертеді. Тура мағынасында «Құдайдың қарғысы» мен «халықтың қарғысы» қатар айтылғанымен, астарында адамға ел-жұрттың көңілін қалдырма, әділетсіздік жасама, ар-ұятты сақта деген ой жатыр. Халықтың қарғысы — көптің көз жасына, наласына, ашуына қалу. Қазақ түсінігінде елдің қарғысы ауыр тиеді, өйткені жұрттың ақ тілегі бар жерде береке, ал наласы бар жерде құт қашады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «Құдайдың қарғысы» — ең жоғарғы рухани жаза, ал «халықтың қарғысы» — қоғам алдындағы моральдық айып. Екі ұғымды салыстыру арқылы мақал адамға елдің разылығын сақтау Құдай алдында да, адам алдында да маңызды екенін білдіреді. Халық — әділ төреші сияқты бейнеленген: ол жақсыны да, жаманды да байқайды, бағалайды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, біреу жұмыста әріптестерін алдап, еңбегін иемденсе, уақыт өте ұжымның сенімінен айырылып, жұрттың сөзіне қалады. Сол себепті адам қай ортада жүрсе де адал болып, ешкімнің ақысын жемеуі керек.
Halyqtyń qarǵysyna ushyrama.