«Құлқуалламен» қойды құртты,
«Ассалаумен» асты құртты,
Енді жан-жағын қармауды шығарды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал екіжүзді, сырттай діндар көрініп, іштей пайда көздейтін адамды әшкерелейді. «Құлқуалламен» қойды құртты дегені — діни сөзді көп айтып, малды немесе дүниені өзінің пайдасына жаратты деген астар бар. «Ассалаумен» асты құртты» деуі де — амандасу, ізетті сөз арқылы елді алдап, берекелі істі бұзды дегенді меңзейді. Соңғы жолы ондай адамның ашкөздігі басылмай, енді жан-жағын қармап, тағы да олжа іздеп жүргенін көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «Құлқуалла» мен «Ассалау» — дін, сәлем, ізгі сөздің белгісі. Бірақ олар шынайы иман мен адалдықты емес, жалған бетпердені танытады. «Қойды құртты», «асты құртты» деген тіркестер — малды, асты, берекені ысырап ету, бүлдіру мағынасында қолданылған. Ал «жан-жағын қармау» — тойымсыздық, ашкөздік, қолына түскеннің бәрін иеленуге ұмтылу.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өтірік сөзбен сендіріп, өз пайдасын ғана ойлайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, біреу өзін тым діндар, адал етіп көрсетіп, кейін жұрттың ақшасын не сенімін пайдаланып кетсе, осы мақал орынды болады. Ол адамға сыртқы сөз емес, ішкі ниет пен адал іс маңызды екенін еске салады.
«Assalaýmen» asty qurtty,
Endi jan-jaǵyn qarmaýdy shyǵardy.