Ел туралы — 11-бет 441
Сұрыптау:
Тұсау ат сақтайды,
Ат ер сақтайды,
Ер ел сақтайды.
Ат ер сақтайды,
Ер ел сақтайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — атқа тұсау салу оны бос жібермей, аяғын қорғап, бағытын сақтайды деген…
Үйге дәуіт кірсе, құт кіреді.
Негізгі мағынасы «Дәуіт» — сия құятын ыдыс, сия сауыт. Ертеде дәуіт хат танитын, оқыған адамның үйінде ғана болған…
Үйден ұзап шықсаң,
Қатыныңа қадірің артады.
Ауылдан ұзап шықсаң,
Жақыныңа қадірің артады.
Қатыныңа қадірің артады.
Ауылдан ұзап шықсаң,
Жақыныңа қадірің артады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның қадірі мен жақындарының бағасы арақашықтықта айқынырақ сезілетінін білдіреді. Үйдің…
Үйдің басын қатын қосар,
Елдің басын батыр қосар.
Елдің басын батыр қосар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үй ішіндегі тірліктің тізгінін әйел ұстайтынын, ал елдің, жұрттың тағдырын ерлік пен намыс…
Үлкен үйдікі ортақ,
Отау үйдікі бұлтақ.
Отау үйдікі бұлтақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: үлкен үйде тұрғанның, яғни әулеттің үлкен шаңырағында отырғанның тірлігі…
Күнде бір мақал
«Ел туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ұзын елдің үйіріне,
Қысқа елдің қиырына кетті.
Қысқа елдің қиырына кетті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір адамның ұзын елдің үйіріне де, қысқа елдің қиырына да кетуі. Астарлы…
Ұлтарақтай болса да,
Ата қоныс жер қымбат.
Ат төбеліндей болса да,
Туып өскен ел қымбат.
Ата қоныс жер қымбат.
Ат төбеліндей болса да,
Туып өскен ел қымбат.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туған жер мен туған елдің қадірі оның көлемімен не байлығымен өлшенбейтінін айтады…
Ұлы жүзді қауға беріп, малға қой,
Орта жүзді қамшы беріп, дауға қой,
Кіші жүзді найза беріп, жауға қой.
Орта жүзді қамшы беріп, дауға қой,
Кіші жүзді найза беріп, жауға қой.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үш жүздің ел ішіндегі орны мен мінезін бейнелі түрде көрсетеді. Тура мағынасында әр жүзге…
Ұлыңның санасы болса,
Елдің ағасы болар.
Елдің ағасы болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баланың ақылы, ойы, парасаты ерте қалыптасса, ол өскенде елге тірек болатын азаматқа…
Ұрыс ырысты қашырар, .
Ынтымаң халықты асырар.
Ынтымаң халықты асырар.
Негізгі мағынасы Ұрыс-керіс пен жанжал берекені кетіреді, ал татулық пен ауызбірлік елді өсіреді. Мақалдың тура…
Халқын ойламаған хан семіз,
Дүние оған су-теңіз.
Дүние оған су-теңіз.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ел басқарған адамның ең басты міндеті — өз пайдасын емес, халқының қамын ойлау екенін…
Халық айныса, хан түзейді,
Май айныса, тұз түзейді.
Май айныса, тұз түзейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ел ішіндегі тәртіп бұзылса, оны түзейтін де, жөнге салатын да басшылар мен беделді адамдар…
Халық қартаймайды,
Қара жер қартаймайды.
Қара жер қартаймайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: халық та, қара жер де уақыт өтсе де тозып, жойылып кетпейді. Астарлы…
Хан ақымақ болса, халық күйзеледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал биліктегі адамның ақылы мен парасаты ел тағдырына тікелей әсер ететінін айтады. Хан — ел…
Хан - бас, халық - кеуде.
Негізгі мағынасы «Хан - бас, халық - кеуде» деген мақал ел басқаруда ханның орны ерекше екенін, бірақ хан жалғыз өзімен…
Ханда қадір болмаса,
Қарада ұят болмайды.
Қарада ұят болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ел басқарған ханның қадірі кетсе, қарапайым халықтың да ұят, тәртіп, тыйым сезімі…
Хандікі қазынада.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ханның үлесі, байлығы, мүлкі қазынада сақталады деген ой. Астарлы…
Ханды Құдай ұрғаны - халқымен жау болғаны.
Биді Құдай ұрганы - билігі дау болғаны.
Биді Құдай ұрганы - билігі дау болғаны.
Негізгі мағынасы Бұл мақал билік иесінің ең үлкен қателігі — өз халқына қарсы шығуы екенін айтады. Хан да, би де елдің…
Хан кетсе - құт, келсе - жұт.
Негізгі мағынасы Бұл мақал билігі әлсіз, әділетсіз немесе елге пайдасынан зияны көп басшы туралы айтады. Тура мағынасы…
Хан көп болса, жау көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір елде немесе ортада хан, басшы, әмірші көп болса, елдің берекесі кетіп…
Хан - қазық, би - тоқпақ.
Негізгі мағынасы «Хан - қазық, би - тоқпақ» мақалы ел басқарудағы екі түрлі қызметтің мәнін көрсетеді. Хан…
Хан - қазық, қараша - азық.
Негізгі мағынасы «Хан - қазық, қараша - азық» мақалы ел ішіндегі екі түрлі қызмет пен орынды салыстырады. Тура…
Хан - қарақшы, халық - сарапшы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал билік иесінің сөзіне немесе ісіне жұрттың көзсіз ермей, оны халық таразысынан өткізуі керек…
Хан қасықтан қақса,
Халық қасірет шегеді.
Халық қасірет шегеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ханның бір қате қимылы, тіпті кішкентай ғана әрекеті де елге ауыртпалық…
Хан Құдай емес,
Қара қурай емес.
Қара қурай емес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: хан да адам, ол Құдай емес; қарапайым пенде де құр кеуіп тұрған қурай…
Ханның ісі қараға түсіпті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ханның, яғни ел басқаратын адамның ісі қара халыққа түсіп, соған…
Ханның тілін
халқы алар, қатыны алмас.
халқы алар, қатыны алмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: хан не айтса да, оны ең алдымен халқы қабылдайды, ал өз әйелі бірден…
Хансыз ел жетім.
Негізгі мағынасы «Хансыз ел жетім» деген мақалдың тура мағынасы — басшысы, тірегі жоқ халық қорғансыз, бағытсыз қалады…
Хан табылар, қараша табыла бермес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ел ішінен хан да табылады, бірақ қарапайым, адал, көптің қамын ойлайтын…
Хан - халқының ұлы,
Би - әділдік құлы.
Би - әділдік құлы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ел басқарған адам мен би-шешеннің ең басты қасиетін айтады. Хан халықтан жоғары тұрған…
Хан - шаңырақ, халық - уық.
Негізгі мағынасы «Хан - шаңырақ, халық - уық» деген мақал ел басқару мен жұрттың бір-біріне тірек болуын астарлайды…
Ханын сыйламаған ел азады.
Негізгі мағынасы «Ханын сыйламаған ел азады» деген мақалдың тура мағынасы — елі өз ханына, яғни басшысына құрмет…
Шаруаның мұңы бір.
Негізгі мағынасы «Шаруаның мұңы бір» деген мақалдың тура мағынасы — шаруаның, яғни егінші, малшы, еңбек адамының уайымы…
Шежіреден заман озбас,
Озса да түбі тозбас.
Озса да түбі тозбас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал шежіре, яғни ата-тек, тарих, ел жады мен рухани сабақтастық ешқашан ескірмейтінін білдіреді…
Шеткі ауыл көшсе, ортаңғы ауыл шет болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір елді мекеннің шетінде отырған ауыл көшіп кетсе, бұрын ортасында…
Шіркін, менің өз үйім,
Кең сарайдай боз үйім.
Кең сарайдай боз үйім.
Негізгі мағынасы Бұл мақалда адамның өз үйіне, өз баспанасына деген сүйіспеншілігі айтылады. Тура мағынасы — өз үйі кең…
Шықсаң белге, көзің сал елге.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға қайда барса да айналасына көз сал, елдің жайын байқап, жұрттың халін түсініп жүр…
Ынтымақ барда ырыздық бар.
Негізгі мағынасы Ынтымақ болған жерде береке де, несібе де көбейеді деген сөз. Тура мағынасында адамдар тату болып, бір…
Ынтымақсыз елді ұрысы билейді.
Негізгі мағынасы Ынтымағы жоқ елдің берекесі қашып, ішкі алауыздық күшейген жерде тәртіп бұзылады, әлсіздік пайда…
Ынтымақ түбі - игілік,
Тірлік түбі - бірлік.
Тірлік түбі - бірлік.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ынтымақтың соңы жақсылыққа, ал тіршіліктің берік негізі бірлікке тіреледі…