Халық қартаймайды,
Қара жер қартаймайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: халық та, қара жер де уақыт өтсе де тозып, жойылып кетпейді. Астарлы мағынасы: халықтың күші, өміршеңдігі, ұрпақ жалғастығы үзілмейді; ал жер — тіршіліктің мәңгілік тірегі, оны адамдар ауыстыра алмайды. Яғни халық та, жер де өз қадірін жоғалтпайтын, заманнан биік құндылықтар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «халық» — елдің рухы, өмірі, бірлігі мен ұрпақ жалғастығының символы. «Қара жер» — табиғаттың, туған мекеннің, тіршілік пен тұрақтылықтың бейнесі. «Қартаймайды» деген сөз екеуінің де мәңгілік сипатын, ескірмейтін мәнін көрсетеді. Бұл тіркестер адамға елін де, жерін де қадірлеуді меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал туған елдің құндылығын, халықтың үзілмес күшін айтуда қолданылады. Мысалы, қиын кезеңде де ауыл адамдары бірігіп, егінін егіп, тіршілігін жалғастырса, «халық қартаймайды» деген ой айтылады. Сол сияқты ата қонысын қорғап, жердің қадірін түсіндіру кезінде де осы мақал орынды келеді.
Qara jer qartaımaıdy.