Хан қасықтан қақса,
Халық қасірет шегеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ханның бір қате қимылы, тіпті кішкентай ғана әрекеті де елге ауыртпалық әкелуі мүмкін. Астарлы мағынасы — билікте отырған адам өте мұқият, әділ, сабырлы болуы керек, өйткені басшының әр сөзі мен ісі қарапайым халықтың тағдырына әсер етеді. Яғни, жоғарғы орындағы кісінің қателігі жеке басының ғана емес, бүтін жұрттың қасіретіне айналады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «хан» — билік иесі, ел басқаратын адам. «Қасықтан қақса» деген тіркес өте аз, ұсақ әрекетті меңзейді. Сол ұсақ қимылдың өзі үлкен зардапқа ұласатыны арқылы биліктің жауапкершілігі көрсетіледі. «Халық қасірет шегеді» деген жол елдің әлсіз емес, басшыға тәуелді жағдайда болатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды бүгін де басшылық, басқару, саясат, тіпті үлкен ұжымдағы шешімдерге байланысты қолдануға болады. Мысалы, директор бір адамның ренішімен емес, әділ шешіммен жұмыс істемесе, бүкіл ұжымның ынтасы түседі. Демек, жоғары қызметтегі адам өз әрекетінің салдарын алдын ала ойлауы тиіс.
Halyq qasiret shegedi.