Ханның ісі қараға түсіпті.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ханның, яғни ел басқаратын адамның ісі қара халыққа түсіп, соған орындатылып жатыр деген ой. Астарлы мағынасы — басшы өз міндетін дұрыс атқармаса, оның ауыртпалығы қарапайым жұрттың мойнына түседі. Яғни жоғарғы лауазым иесінің жауапсыздығы, әлсіздігі не әділетсіздігі халыққа қиындық әкеледі. Мақал биліктің салмағын, басшының жауапкершілігін еске салады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «хан» — ел тізгінін ұстаған басшының бейнесі, ал «қара» — қарапайым халықтың символы. «Істің қараға түсуі» басшыға тиесілі жұмыстың төменге сырғуын, міндеттің орындалмай, жұрттың мойнына жүктелуін білдіреді. Бұл жерде әлеуметтік теңсіздік те, билік пен бұқара арасындағы алшақтық та аңғарылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды мекеме басшысы, бөлім жетекшісі немесе жауапты адам өз жұмысын дұрыс атқармай, барлық шаруа қарапайым қызметкерлерге жүктелгенде айтады. Мысалы, басшы есепті уақытында бермей, соңғы сәтте бәрін төменгі қызметкерлерге істетсе, жұрт: «Ханның ісі қараға түсіпті» деп налиды.