Хан көп болса, жау көп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір елде немесе ортада хан, басшы, әмірші көп болса, елдің берекесі кетіп, сыртқы жауға әлсіз болады. Астарлы мағынасы — билік бір жерге шоғырланып, ортақ тәртіп пен бірлік болмаса, ішкі алауыздық күшейеді. Әркім өз алдына басшы болуға ұмтылған жерде келісім азайып, дұшпанға қарсы тұру қиындайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «хан» — жай ғана патша емес, ел ішіндегі ықпал иесі, билікке таласқан адам бейнесі. «Жау» — тек сыртқы дұшпан емес, берекесіздіктің, алауыздықтың салдары ретінде алынған қауіптің символы. Яғни, көп басшылықтың өзі жауды көбейтетіндей әсер береді: өйткені ортақ мақсат бұзылады, ұйымшылдық әлсірейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал ұйым, ұжым, мекеме, тіпті отбасы ішіндегі басқаруға да қатысты айтылады. Егер бір істі бірнеше адам әртүрлі бағытқа бұрып, ортақ шешімге келе алмаса, жұмыс жүрмей, мәселе көбейеді. Мысалы, бір жобада үш жетекші бір-біріне қарсы тапсырма берсе, команда шатасып, жоба уақытында бітпей қалады. Сондықтан бұл мақал бірлік пен нақты басшылықтың маңызын ескертеді.