Ерлік, батырлық туралы 287
Батылдық туралы мақал-мәтелдер ерлік, қайсарлық пен намысты дәріптеп, қиындықта тайсалмауға үндейді.
Күнде бір мақал
«Ерлік, батырлық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
287
Мақал-мәтел
98.9K
Қаралым
344
Орташа
Сұрыптау:
Жығылған күреске тоймас.
Негізгі мағынасы «Жығылған күреске тоймас» деген мақалдың тура мағынасы — бір рет жығылып, жеңілген адам күресті…
Батырға оқ дарымайды,
Батылға жау жоламайды.
Батылға жау жоламайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал батыл, қайсар, жүрегі берік адамға қауіп те, қатер де оңай жуымайтынын білдіреді. Тура…
Шын ер жеңсе тасымас, жеңілсе жасымас.
Негізгі мағынасы Шын ер адам жеңіске жетсе, мастанып, желпініп кетпейді; ал жеңілсе, еңсесі түсіп, түңіліп қалмайды…
Аттың жалында, атанның қомында.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ауыр жолда, қиын кезеңде, ер жігіттің ел үшін, күнкөріс үшін тынымсыз еңбек етіп…
Жігітті шешенсінген дауда сына,
Есерді батырсынған жауда сына.
Есерді батырсынған жауда сына.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сыртқы сөзіне емес, нақты ісіне қарап бағалау керек екенін айтады. Біреу шешенсіп…
Ерді кебенек ішінде таны.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адамды сыртқы киіміне қарап емес, тығыз, қарапайым жағдайда да тануға…
Қылышты қорқақты
Сойылды батыл соғады.
Сойылды батыл соғады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қорқақ адам қылыш сияқты қауіпті, алыстан әсер ететін қарудан именеді де…
Қорқақ қонған жерінен де қорқады,
Батыр жауын жеңгенше жортады.
Батыр жауын жеңгенше жортады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезіндегі екі түрлі қасиетті салыстырады: қорқақ пен батырды. Тура мағынасында…
Жау кеткен соң қылышыңды тасқа шап.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жау кетіп қалған соң, қылышты тасқа шапсаң да еш пайда жоқ. Яғни қауіп…
Тәуекел тау жығады.
Негізгі мағынасы Тәуекел еткен адам қиын істің де қиюын келтіріп, үлкен мақсатқа жете алады. Бұл мақалдың тура мағынасы…
Ғұмырың бір күн болса да, жорға мініп өт.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өмірі қысқа болса да, оны мәнді, намысты, сәнді түрде өткізу керегін айтады. Мұндағы…
Арғын деген арыспын,
Азуы алты қарыспын.
Азуы алты қарыспын.
Негізгі мағынасы Бұл жолдарда адам өз руының, тегінің намысын көтеріп, күш-қайратын, қайсар мінезін танытып тұр. Тура…
Ердің құны - жүз жылқы,
Ары - мың жылқы.
Ары - мың жылқы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер азаматтың ең қымбат қасиеті — ар-намысы екенін айтады. Тура мағынасында «ердің құны»…
Ер басына күн туса,
Ереуіл атқа ер салар.
Ереуіл атқа ер салар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ел басына қиын күн туған кезде ер азамат соғысқа, тартысқа дайын атқа…
Өжет адам өлімді жеңеді.
Негізгі мағынасы Өжет адам қиындықтан қаймықпайды, қорқынышқа берілмей, ең ауыр сәтте де рухын түсірмейді. Мұндағы…
Құралайды көзден атқан мерген.
Негізгі мағынасы Құралайды көзден атқан мерген — өте дәл, шебер, көзмерген адам дегенді білдіреді. Мұнда тура мағынада…
Ер қаруы - бес қару.
Негізгі мағынасы «Ер қаруы — бес қару» деген мақал ер жігіттің саймандары мен дайын құралдары көп болуы керек дегенді…
Отан үшін күрес - ерге тиген үлес.
Негізгі мағынасы Отан үшін күрес — әр азаматтың қасиетті борышы, ал сол жолда еңбек ету, қорған болу, қажет болса жан…
Ер жолдасы - тәуекел.
Негізгі мағынасы «Ер жолдасы — тәуекел» деген мақал ер азаматтың алға қойған ісінде батыл болып, жүрексінбей қадам…
Жүйріктің шашасына шаң жұқпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жүйрік ат қатты шапқанда, оның шашасына шаң ілеспейді, яғни өте жылдам…
Ер болсаң, бопсаға шыда.
Негізгі мағынасы «Ер болсаң, бопсаға шыда» деген мақал ер азаматтың мінезі берік, сабырлы, төзімді болуын талап етеді…
Өжет адам өлімнен қаймықпас.
Негізгі мағынасы «Өжет адам өлімнен қаймықпас» деген мақалдың тура мағынасы — жүрегі берік, қайсар адам өлім қаупінен…
Жақсы аттың жалын сақтағанша,
Жақсы жігіттің арын сақта.
Жақсы жігіттің арын сақта.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы аттың жалын күт, оны күтімсіз қалдырма деген ойды білдіреді. Астарлы…
Қорқақты қуа берсең, батыр болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қорқақ адамды үнемі қыспаққа алып, қуалай берсең, ол ақыры жанын сақтап…
Тәуекел - көзсіз батылдық.
Негізгі мағынасы Тәуекел ету — белгілі бір іске батыл кірісу. Бірақ бұл мақал көзсіз, яғни ойланбай жасалған әрекетті…
Нар тәуекел - ер ісі.
Негізгі мағынасы «Нар тәуекел - ер ісі» деген мақал адам қандай да бір маңызды іске батыл қадам жасап, тәуекелге бел…
Жау атыспай беріспейді.
Негізгі мағынасы «Жау атыспай беріспейді» деген мақалдың тура мағынасы — қарсылас өз еркімен шегінбейді, жеңілмей тұрып…
Қыран қазасы қияда.
Негізгі мағынасы Қыран — ең биікке самғайтын, еркін де қайратты құс. «Қыран қазасы қияда» деген мақалдың тура мағынасы…
Биік таудың басына
Қиялап ұшып қыран да шығады,
Жер бауырлап, жылжып,
Жылан да шығады.
Қиялап ұшып қыран да шығады,
Жер бауырлап, жылжып,
Жылан да шығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал биік мақсатқа жетудің екі түрлі жолы бар екенін меңзейді. Қыран — биікке самғауды, еркіндік…
Жау төнгенде батыл бол,
Дау төнгенде ақыл бол.
Дау төнгенде ақыл бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды қиын сәтте сабыр сақтап, дұрыс қимылдауға үндейді. Бірінші жолдағы «жау төнгенде…
Ер сасқанда белгілі,
Ат шапқанда белгілі.
Ат шапқанда белгілі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның шын болмысы қиын сәтте, сын үстінде көрінетінін білдіреді. Тура мағынада, аттың…
Жігітті жігерінен таны.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның шын болмысын сыртқы түрімен емес, ішкі қайратымен, табандылығымен тануға болатынын…
Ел күйінгенде күйінген батыр,
Ел сүйінгенде сүйінген батыр
Ерегісте мыңға татыр.
Ел сүйінгенде сүйінген батыр
Ерегісте мыңға татыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің қуанышы мен қайғысын өз басынан өткендей қабылдайтын нағыз батырды сипаттайды. Тура…
Тәуекел ет те , тас жұт ,
ажалың - Алладан .
ажалың - Алладан .
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өмірдегі кейбір істі батыл бастап, қорықпай әрекет етуі керек екенін айтады…
Өліспей беріспейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсеге не жерге, не намысқа, не мақсатқа оңайлықпен қол жеткізу…
Ер - елдің ық жағының қалқасы,
Жел жағының панасы.
Жел жағының панасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер азаматтың ел ішіндегі орнын, жауапкершілігін және қорған болар қасиетін суреттейді. Тура…
Екі батыр елде жатыр,
Жеке батыр жерде жатыр.
Жеке батыр жерде жатыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: екі батыр бірге болса, ел ішінде аман-сау, қорғалған күйде жатады; ал…
Ердің басы - тәуекел.
Негізгі мағынасы «Ердің басы - тәуекел» деген мақал ер адамға, жалпы азаматқа лайық іс батылдық пен тәуекелді қажет…
Тәуекел бас жарады,
Бас жармаса, тас жарады.
Бас жармаса, тас жарады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды батыл болуға, әрекеттен қорықпауға үндейді. Тура мағынасында «тәуекел» еткенде бас…
Жауынгерге жара да жарасады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жауынгердің үстіндегі жарақаты да, жарасы да оның болмысына жат…
Ең көп оқылған
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған…
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып…
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетеді…
Ерді намыс өлтіреді,
Қоянды қамыс өлтіреді.
Қоянды қамыс өлтіреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның мінезін, абырой мен намыстың орнын айтады. «Ерді намыс өлтіреді» дегені — ер жігіт…
Ер кезегі үшке дейін.
Негізгі мағынасы «Ер кезегі үшке дейін» деген мақал ер жігіттің намысы сыналатын сәтте бірден берілмей, қарсыласуға…
«Батылдық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың ерлікке, намысқа, тәуекелге деген көзқарасын жинақтайды. Бұл нақыл сөздер жауынгерлік рухты ғана емес, күнделікті өмірде әділдікті қорғау, жауапкершілік алу, қорқынышты жеңу сияқты қасиеттерді де дәріптейді.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.