Бірлік пен ерлік егіз.
«Бірлік пен ерлік егіз.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бірлік пен ерлік — бір анадан туған егіздей, бірінсіз бірі жоқ. Ынтымағы бар елдің ерлігі де мықты болады, өйткені батыр артында тұрған халқына сүйенеді; ал нағыз ерлік ел бірлігін қорғаудан туады. Бөлінген, араздасқан елден ер шықпайды, шықса да оның күші жалғыз. Мақал бірліктің өзі де ерлік екенін меңзейді: ауызбіршілікті сақтау үшін де батылдық пен төзім керек.
Образдар мен теңеулер
Егіз — бір анадан бір мезгілде туған қос бала; қазақ ұғымында егіздер бір-біріне ерекше жақын, тағдыры да ортақ деп саналған. Мақал екі дерексіз ұғымды егізге теңеп, олардың ажырамастығын көзге елестетеді. «Бірлік — ерлік» сөздері бірдей жұрнақпен аяқталып, дыбысы жағынан да егіздей естіледі. Төрт-ақ сөзден тұратын мақал тұжырым ретінде айтылады, қысқалығы оны ұран сияқты жаттауға қолайлы етеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Ел бірлігі туралы сөзде, той мен жиында, спорт командасына жігер бергенде айтылады. Үні — ұран, ақ тілек, жігерлендіру. Мерекелік жиындарда, Отан қорғаушылар күні сияқты салтанатта жарасады. Тұрмыстық ұсақ дауда тым салтанатты естіледі. Мысалы: «Командада бірлік болса, жеңіс те болады. Бірлік пен ерлік егіз».
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылдың күрес командасы облыстық жарысқа аттанар алдында жаттықтырушы балаларды бір шеңберге жинап, мақалды айтады.
— Көктемгі тасқын кезінде бүкіл ауыл бөгет тұрғызады; ақсақал жастардың ауызбіршілігін мақтап, сөзін мақалмен түйеді.