Барар жерің - Балқан тау,
Ол да біздің барған тау.

Негізгі мағынасы

Сенің ең алыс барар жерің — Балқан тау, ал оған біз де барғанбыз деген сөз. Мақал біреудің мақтанына не қоқан-лоқысына сабырлы жауап береді: сенің жеткен жерің бізге таңсық емес, сен көрген жерді біз де көрдік. Тағы бір түсінігі: қашсаң да, кетсең де, барар жерің бізге таныс, одан әрі жер жоқ. Мақал асып-тасқан адамның пайымын шектеп, оны өз орнына қояды.

Образдар мен теңеулер

Балқан тау деп, сірә, Каспий теңізінің шығыс жағасындағы, қазіргі Түрікменстан жеріндегі тауды айтса керек. Батыс өңірдегі қазақтар үшін бұл алыс, бірақ таныс өлке болған. Мақалда ол «жердің шеті» сияқты ең алыс межені білдіреді. «Тау — тау» деген қайталау екі жолды байланыстырады, ал «барар — барған» етістіктері болашақ пен өткенді қарсы қояды: сен әлі барасың, біз барып қойғанбыз.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды біреу алыс сапарымен, көрген-білгенімен мақтанғанда, не «кетемін, мені таппайсың» деп өкпелегенде жеңіл мысқылмен айтады. Үні сабырлы, сәл күлкі аралас. Шын қуанышпен саяхатын айтып отырған адамға айту орынсыз, оның көңілін қалдыруы мүмкін. Мысалы, бір жыл қалада тұрып келіп, ауылдастарына тәкаппарлана сөйлеген жігітке қарт: «Барар жерің — Балқан тау, ол да біздің барған тау», — дейді.

Қолданылу жағдаяттары

— Бір рет теңізге барып келген жиені ауыл балаларына мақтанып жатқанда, жас кезінде жүк көлігімен талай өлкені аралаған нағашысы күліп осы мақалды айтты.
— Ат бәйгесінде қарсы жақтың жас шабандозы «сені бірінші айналымда озамын» деп мақтанғанда, тәжірибелі бапкер күліп, шәкіртіне осы мақалды айтты.