Ғұмырың бір күн болса да, жорға мініп өт.
«Ғұмырың бір күн болса да, жорға мініп өт.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Өмірің бір-ақ күн болса да, оны жорға мініп, яғни сәнімен, қадір-қасиетіңді сақтап, қуанышпен өткіз. Мақал өмірдің қысқалығын мойындап, оны мүсәпір, жасық тіршілікпен емес, абыроймен, жақсы ниетпен өткізуге шақырады. Жорға мұнда байлықтың, сәннің, еркін көңілдің белгісі. Бірақ мақал ысырапшылдыққа шақыру емес: ол өміріңді лайықты өткізу, өзіңді қор етпеу туралы.
Образдар мен теңеулер
Жорға — бір жақтағы аяқтарын қатар басып, тайпалып жүретін ат; ол мінген адамды шайқамайды, алыс жолды жайлы етеді. Қазақ жорғаны ерекше бағалаған: жақсы жорға қымбат тұрған, оны құрметті кісіге сыйлаған, жорға мінген адам ауылдың сәнді азаматы саналған. Мақалда өмір жолға теңеледі, адам — жолаушы: жолды жаяу, мүсәпір күйде емес, жорғамен тайпалтып өткен абзал. «Бір күн» мен «жорға» арасындағы қайшылық ойды өткір етеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Өмірді күйкі тірлікке, бос уайымға емес, жақсы өмірге, абыройға жұмсауға шақырып айтылады; кейде тойда, ойын-сауықта қуанышты ақтау үшін әзілмен де айтылады. Сарыны — көңілді, батыл кеңес. Мысалы, сапарға шығуды ұзақ ойланып жүрген досына: «Ғұмырың бір күн болса да, жорға мініп өт, жүр, барып қайтайық». Қарызға батып, сән қуу үшін айту мақалдың мәнін бұрмалайды.
Қолданылу жағдаяттары
— Қарт жылқышы бар жинағына жақсы жорға сатып алғанда, ұлдары таңырқап еді, ол күліп осы мақалды айтты.
— Алпысқа толған апай сурет салуды үйреніп, көрме ашқанда, құрбысы оны осы сөзбен құттықтады.