Әл керек, айбар керек,
Әлсіз айбар неге керек?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: адамның күші болмаса, сыртына шығарған айбыны да бос сөз. Астарлы мағынасы: шынайы бедел, намыс, өктемдік не батылдық тек ішкі қуатпен, қабілетпен, іс-әрекетпен дәлелденеді. Әлсіз адам тек сырттай айбат шексе, одан пайда жоқ, себебі оның сөзі мен ісінің салмағы болмайды. Халық мұнда «күшің де, мінезің де, қайратың да орнымен керек» деген ойды түйіндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «әл» — дене күші, жігер, қайрат; «айбар» — қайсарлық, өктем кейіп, бедел. Қос ұғым қатар беріліп, күш пен айбынның бір-бірінен ажырамайтыны көрсетілген. «Әлсіз айбар» деген тіркес сыртқы көрінісі бар, бірақ ішкі қуаты жоқ адамды меңзейді. Яғни, бос кеуде, құр намыс, жасанды батылдық сыналады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды бүгін де көп жағдайда қолдануға болады. Мысалы, бір адам жұмыс орнында қатты сөйлеп, өзін өте мықты етіп көрсетеді, бірақ жауапкершілік алған кезде істі тиянақтай алмайды. Сондайда жұрт: «Әл керек, айбар керек, әлсіз айбар неге керек?» деп, бос даурықпауға, нақты іс пен шынайы қабілетке мән беруге шақырады.
Álsiz aıbar nege kerek?