Ерлік, батырлық туралы — 5-бет 287
Сұрыптау:
Жауынгерге жара да жарасады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жауынгердің үстіндегі жарақаты да, жарасы да оның болмысына жат…
Жауыннан қашқан жарға паналар,
Жауынан қашқан қайда паналар?
Жауынан қашқан қайда паналар?
Негізгі мағынасы Бұл мақал қауіптің түрін салыстырып, адамның ең қатерлі жаудан қашса, тығыла қоятын сенімді жер…
Жел тұрды десе,
Үйіңе арқан сал.
Жау келді десе,
Қолыңа қылыш, қалқан ал.
Үйіңе арқан сал.
Жау келді десе,
Қолыңа қылыш, қалқан ал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды әрдайым дайын, сақ әрі сергек болуға шақырады. Тура мағынада жел тұрса, үйдің бұзылып…
Жеңілген елде желке жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа тән, ал астарлы мағынасы өте терең. «Жеңілген ел» дегені — жауға…
Жеңілген күреске тоймайды.
Негізгі мағынасы Жеңілген адам күрестен бірден бас тартпайды, қайтадан күш жинап, өз қатесін түзеп, тағы да талпынады…
Күнде бір мақал
«Ерлік, батырлық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Жердің сәні - егін,
Ердің сәні - білім.
Ердің сәні - білім.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жердің көркі мен қадірі егінмен көрінетінін айтады: жер бос жатса, оның берекесі аз, ал…
Жер нені көтермейді,
Ер не көрмейді.
Ер не көрмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жердің үстінде неше түрлі ауырлық та, ластық та, әр алуан тіршілік те…
Жетелеген ат аңға жарамайды.
Негізгі мағынасы «Жетелеген ат аңға жарамайды» деген мақалдың тура мағынасы — жетектеліп жүрген аттың аңшылыққа икемі…
Жетесіз батыр тез өлер.
Негізгі мағынасы «Жетесіз батыр тез өлер» деген мақал тура мағынасында батырдың ақылы болмаса, ерлігі ұзаққа…
Жігіт жақсысын жолда таны.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жігіттің жақсы не жаман екенін жол үстінде, сапарда, іс үстінде байқауға…
Жігіт жанған от болсын,
От болмаса, жоқ болсын.
От болмаса, жоқ болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жігіттің өмірде жалындап тұратын, белсенді, қайратты, елге пайдасы тиетін адам болуын…
Жігітке ерлік те оңай, билік те оңай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жігіттің мінезі берік, жүрегі қайратты болса, қандай да бір қиын іс те, жауапты іс те оған…
Жігітті жігерінен таны.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның шын болмысын сыртқы түрімен емес, ішкі қайратымен, табандылығымен тануға болатынын…
Жігітті шешенсінген дауда сына,
Есерді батырсынған жауда сына.
Есерді батырсынған жауда сына.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сыртқы сөзіне емес, нақты ісіне қарап бағалау керек екенін айтады. Біреу шешенсіп…
Жолбарыста бір жігіттің жүрегі,
қырық жігіттің күші бар.
қырық жігіттің күші бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жолбарыс сияқты айбатты, қайратты жігіттің бойында ерекше күш бар деген…
Жолбарыстың артында тері,
Батырдың артында елі қалады.
Батырдың артында елі қалады.
Негізгі мағынасы Жолбарыс өлсе, артында оның терісі қалады; ал батыр елін қорғап, халық жадында аты мен ісі қалады…
Жолы шаң, қолы қан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның жолында талай қиындық, күрес, бейнет болғанын білдіреді. Тура мағынада «жолы шаң»…
Жора-жолдас не керек,
Жауға бірге шаппаса?
Арғымақ мініп не керек,
Жабыдан озып, артпаса?
Жауға бірге шаппаса?
Арғымақ мініп не керек,
Жабыдан озып, артпаса?
Негізгі мағынасы Бұл мақал нағыз жолдастың, серіктің қадірі қиын сәтте білінетінін айтады. Тек қасында жүргені емес…
Жорға мінген жолда қалады,
Жүйрік мінген қолды болады.
Жүйрік мінген қолды болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жорға мінген адам жолдың сәніне ғана ілесіп, ұзаққа шаба бермейді, ал…
Жүзден - жүйрік, мыңнан - тұлпар.
Негізгі мағынасы «Жүзден - жүйрік, мыңнан - тұлпар» деген мақал көптің ішінен суырылып шығатын аса қабілетті, озық…
Жүйрік - алысқа, жігіт - намысқа.
Негізгі мағынасы «Жүйрік - алысқа, жігіт - намысқа» деген мақал екі түрлі қасиетті салыстырып айтады. Тура мағынасында…
Жүйрік аттың сауырын берік алар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік атты міну, баптау, ұзақ шабу үшін оның сауыры берік, шыдамды…
Жүйрік жүлдесін алмай қоймайды.
Негізгі мағынасы «Жүйрік жүлдесін алмай қоймайды» деген мақал тура мағынасында бәйгеге қосылған тұлпардың шапшаңдығы…
Жүйрікке озудан қалу қиын.
Негізгі мағынасы Жүйрікке озудан қалу қиын деген мақалдың тура мағынасы — шапшаң, екпінді аттан ілгері шығып кету оңай…
Жүйріксіз шабан болмас.
Негізгі мағынасы Жүйріксіз шабан болмас деген мақалдың тура мағынасы — бәйгеге түсетін жүйрік ат болмаса, оның қасында…
Жүйріктің шашасына шаң жұқпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жүйрік ат қатты шапқанда, оның шашасына шаң ілеспейді, яғни өте жылдам…
Жүк ауырын ер көтереді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ауыр жүктi ер адам көтереді. Астарлы мағынасы — қиын істі, жауапты…
Жығылған күреске тоймас.
Негізгі мағынасы «Жығылған күреске тоймас» деген мақалдың тура мағынасы — бір рет жығылып, жеңілген адам күресті…
Жықсаң да, жығылсаң да,
Алысқаның арыстан болсын.
Алысқаның арыстан болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға қарсылас та, серік те таңдауда биік талап қоюды меңзейді. Тура мағынасында күрессең…
Заманың түлкі болса, бүркіт боп шал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды заманның ығына жығылмай, қиындыққа сай айла мен батылдықты қатар ұстай білуге…
Именіп жүріп көрген игіліктен
Қарсыласып көрген бейнет артық.
Қарсыласып көрген бейнет артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір істі именіп, именшектеп, батыл қадам жасамай жүріп көрген пайдадан…
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған…
Іздесең - табасың, алыссаң - аласың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені іздесең, оны табасың; ал бір іске бел шешіп кіріссең…
Көкпар тартқандікі, қоян қаққандікі.
Негізгі мағынасы Көкпар тарту да, қоян қағу да — көп күш, ептілік, батылдық пен дәл қимыл керек болатын іс. Мақалдың…
Көреген басшы елді өсіреді,
Күшті майдан ерді өсіреді.
Күшті майдан ерді өсіреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: елдің алға басуы да, ердің шыңдалуы да өзіне лайық орта мен жетекшіге…
Күш батылдыққа ереді.
Негізгі мағынасы Күші бар адам көбіне батыл қадамға барады деген ой айтылады. Мұнда тура мағынада физикалық қуат пен…
Күш жақсы, күштен іс жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — күштің өзі жақсы болғанымен, одан да жақсысы сол күшті дұрыс іске жұмсау…
Қабырғалы қара нар,
Қабырғасын сөксең, бақ етпес.
Қабырғасын сөксең, бақ етпес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға да, мықты тұлғаға да қатысты айтылады. «Қабырғалы қара нар» — жүгі ауыр болса да…
Қазанат қамшы салдырмайды.
Негізгі мағынасы «Қазанат қамшы салдырмайды» деген мақалдың тура мағынасы — жүйрік, бапты атқа қамшы жұмсаудың қажеті…
Қайрат деген қыран бар,
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға қайрат пен сабырдың қаншалықты керек екенін меңзейді. Тура мағынасында қайрат — қыран…