Ерлік, батырлық туралы 287
Батылдық туралы мақал-мәтелдер ерлік, қайсарлық пен намысты дәріптеп, қиындықта тайсалмауға үндейді.
Күнде бір мақал
«Ерлік, батырлық туралы» сияқты мақалдар күнде таңертең Telegram-да
287
Мақал-мәтел
98.7K
Қаралым
343
Орташа
Сұрыптау:
Бай тоқ болмас,
Батыр аш болмас.
Батыр аш болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, бай адамның қолында мал-мүлік көп болса да, ол ешқашан толық тоқ…
Жау да бір, жыртқыш аң да бір.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жау да, жыртқыш аң да адамға бірдей қауіпті. Астарлы мағынасы — адам…
Жүк ауырын ер көтереді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ауыр жүктi ер адам көтереді. Астарлы мағынасы — қиын істі, жауапты…
Ат үріккен жерінен,
Жігіт қорыққан жерінен шеттейді.
Жігіт қорыққан жерінен шеттейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ат қорыққан, үріккен жеріне қайта жақындамай, одан аулақ жүреді. Астарлы…
Оқ жетпес жерге қылыш суырма.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды орынсыз қызбалыққа, өз күшінен тыс іске ұмтылмауға шақырады. Тура мағынасында…
Арыстанды арыстандай жігіт алар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер жігіттің еңсесін, қайратын, батылдығын жоғары қояды. Тура мағынасында арыстанды тек…
Ер қуаты - қаруы.
Негізгі мағынасы «Ер қуаты - қаруы» деген мақал ер адамның шын күші оның қолындағы қаруда ғана емес, өз қайратында…
Құс патшасы - бүркіт,
Аң патшасы - арыстан.
Аң патшасы - арыстан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр нәрсенің өз ішінде ең озығы, ең айбыны, ең мәртебелісі болатынын білдіреді. Тура…
Ердің ері - егеудің сынығы.
Негізгі мағынасы «Ердің ері - егеудің сынығы» деген мақал өте ерекше, оқыс адамды білдіреді. Тура мағынасында егеудің…
Жігітке ерлік те оңай, билік те оңай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жігіттің мінезі берік, жүрегі қайратты болса, қандай да бір қиын іс те, жауапты іс те оған…
Белдескеннің белін сындырар,
Тірескеннің тізесін бүктірер.
Тірескеннің тізесін бүктірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қайсарлық пен бәсекеде алға шығып, қарсы тұрғанды жеңе білетін күшті, жігерлі адамды…
Бақ-бақ еткен текені,
Қар жауғанда көр.
Батырсынған жігітті,
Жау келгенде көр.
Қар жауғанда көр.
Батырсынған жігітті,
Жау келгенде көр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай көпсініп, даурығып жүретін адамның шын бағасы қиын кезде ғана білінетінін айтады…
Ел шаруасыз болмас,
Ер жарасыз болмас.
Ер жарасыз болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің де, ердің де тіршілігі себепсіз, қамсыз болмайтынын меңзейді. Тура мағынасында: елдің…
Мың жабыға - бір тұлпар,
Мың үйрекке - бір сұңқар,
Мың қарғаға - бір кесек.
Мың үйрекке - бір сұңқар,
Мың қарғаға - бір кесек.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көптің ішінде сапалы, дара, шын мықтының аз болатынын айтады. Тура мағынасында мың жабының…
Арыстанда бір жігіттің күші,
Қырық жігіттің жүрегі бар.
Қырық жігіттің жүрегі бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал батырлық пен қайсарлықты дәріптейді. Тура мағынасында арыстандай айбарлы, бір өзі-ақ алпысқа…
Тәуекел тау бұзады.
Негізгі мағынасы Тәуекел ету — батыл қадам жасап, қиын істен қорықпау деген сөз. Мақалдың тура мағынасы: адам үлкен…
Өршіл рухтан өлмес батыр туады.
Негізгі мағынасы Өршіл рухы бар адамнан нағыз батыр, қайсар тұлға қалыптасады. Мұнда тура мағынада батырдың ерлігі…
Шамасыз батырлық - шарасыз өлім.
Негізгі мағынасы Бұл мақал батылдықтың да шегі болатынын ескертеді. Тура мағынасында, шамадан тыс тәуекелге барып, өз…
Жан аяр жау жеңе алмас,
Еріншек егін еге алмас.
Еріншек егін еге алмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі ойды қатар айтады. Біріншісі — жаудан қорқып, жанын ғана ойлаған адам қиындыққа төтеп…
Қорқақ күнде өледі,
Жолдастары күнде көмеді.
Жолдастары күнде көмеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қорқақ адамның өмірі тыныш көрінгенімен, ішкі күйзеліс пен үрейден азап шегетінін аңғартады…
Жер нені көтермейді,
Ер не көрмейді.
Ер не көрмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жердің үстінде неше түрлі ауырлық та, ластық та, әр алуан тіршілік те…
Батыр бастас.
Негізгі мағынасы «Батыр бастас» деген мақалдың тура мағынасы — істің, жолдың немесе қиын қимылдың басында батыл адам…
Жауды көрсе, ердің жүзі қызарар ,
Жауға кірсе, жердің жүзі қызарар.
Жауға кірсе, жердің жүзі қызарар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер жігіттің намысы мен жауапкершілігін суреттейді. Тура мағынасында, жауды көргенде ердің…
Жеңілген елде желке жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа тән, ал астарлы мағынасы өте терең. «Жеңілген ел» дегені — жауға…
Ер жігітке өлім бар да, қорлық жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер азаматтың өмірінде қауіп-қатер, сынақ, тіпті өлім де болуы мүмкін екенін айтады. Бірақ…
Жердің сәні - егін,
Ердің сәні - білім.
Ердің сәні - білім.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жердің көркі мен қадірі егінмен көрінетінін айтады: жер бос жатса, оның берекесі аз, ал…
Қорқақтың қатыны болғанша,
Батырдың жесірі бол.
Батырдың жесірі бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қорқақ, жігерсіз еркекке жар болғаннан гөрі, батырдың жесірі болу артық…
Бір мылтықтың аузына мың кісі сыяды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ғана мылтықтың аузынан шыққан оқ көп адамға әсер ете алады деген ой…
Жел тұрды десе,
Үйіңе арқан сал.
Жау келді десе,
Қолыңа қылыш, қалқан ал.
Үйіңе арқан сал.
Жау келді десе,
Қолыңа қылыш, қалқан ал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды әрдайым дайын, сақ әрі сергек болуға шақырады. Тура мағынада жел тұрса, үйдің бұзылып…
Сұңқар көптен шығады,
Тұлпар топтан шығады.
Тұлпар топтан шығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қыран құс сұңқар да, жүйрік ат тұлпар да көптің арасынан дараланып…
Шәһит орны жұмақта.
Негізгі мағынасы «Шәһит орны жұмақта» деген мақал діндік ұғымға сүйеніп, ел, дін, ар-намыс жолында жанын қиған адамның…
Өлімнен қорықсаң, өлерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — өлімнен қатты қорыққан адам өзін де, ісін де тежеп, тіршілікте белсенді…
Бәйге ат мүсінін жасырады.
Негізгі мағынасы Бәйгеге шауып жүрген аттың шын күш-қайраты мен жарамдылығы сырт көзге бірден білінбеуі мүмкін. Сыртқы…
Жау артынан жұдырық.
Негізгі мағынасы «Жау артынан жұдырық» деген мақал жаумен бетпе-бет келгенде емес, ол кеткен соң қимылдау — кеш…
Ердің аты көлдей, өзі шөлдей.
Негізгі мағынасы Ер азаматтың аты мен даңқы сырт көзге көлдей үлкен, кең көрінгенімен, өз басы кедей, таршылықта өмір…
Батырдың басы екеу болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал батырлық жолда жүрген адамның мінезі де, мақсаты да біртұтас болатынын білдіреді. Тура…
Жауға қойыңды қалдырсаң да,
Сойылыңды қалдырма.
Сойылыңды қалдырма.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жау келгенде малды аман сақтап қалу мүмкін болмаса да, қорғанатын қаруыңды…
Арғымақтың тұяғы,
Тасты басса, кетілер,
Сазды басса, жетілер.
Тасты басса, кетілер,
Сазды басса, жетілер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал арғымақтың аяқ алысы мен серпінін үлгі етіп, жүйрік, талапты адам қай ортада жүрсе де ілгері…
Қорықсаң, қасқыр інінің аузына барып жат.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қорқақтықты, екіұдай күйді әжуалайды. Тура мағынасында: егер адам қорқақ болса, қасқырдың…
Жалықпаған жауды жеңеді.
Негізгі мағынасы Жалықпай, табандылықпен әрекет еткен адам ақыры мақсатына жетеді. Бұл мақал тура мағынасында да…
Ең көп оқылған
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған…
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып…
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетеді…
Ер кезегі үшке дейін.
Негізгі мағынасы «Ер кезегі үшке дейін» деген мақал ер жігіттің намысы сыналатын сәтте бірден берілмей, қарсыласуға…
Ерді намыс өлтіреді,
Қоянды қамыс өлтіреді.
Қоянды қамыс өлтіреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның мінезін, абырой мен намыстың орнын айтады. «Ерді намыс өлтіреді» дегені — ер жігіт…
«Батылдық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың ерлікке, намысқа, тәуекелге деген көзқарасын жинақтайды. Бұл нақыл сөздер жауынгерлік рухты ғана емес, күнделікті өмірде әділдікті қорғау, жауапкершілік алу, қорқынышты жеңу сияқты қасиеттерді де дәріптейді.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.