Ерлік, батырлық туралы 287
Батылдық туралы мақал-мәтелдер ерлік, қайсарлық пен намысты дәріптеп, қиындықта тайсалмауға үндейді.
287
Мақал-мәтел
45.9K
Қаралым
160
Орташа
Сұрыптау:
Жүйріктің шашасына шаң жұқпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жүйрік ат қатты шапқанда, оның шашасына шаң ілеспейді, яғни өте жылдам...
Батыр - айғақ, палуан - куә.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: батыр да, палуан да өз күшін сөзбен емес, ісімен дәлелдейді. Астарлы ма...
Атан өлсе сойылар,
Арыс өлсе қойылар,
Қансонар қайдан табылар?
Арыс өлсе қойылар,
Қансонар қайдан табылар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ердің, елге тірек болған азаматтың орны бөлек екенін білдіреді. Түйе өлсе — оның еті сойы...
Ұрыстың мерейі - ерлік,
Ырыстың мерейі - бірлік.
Ырыстың мерейі - бірлік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерлік пен бірліктің ел өміріндегі ең биік құндылық екенін айтады. Тура мағынасында, ұрыс-...
Талапты ерге нұр жауар.
**Негізгі мағынасы** Талапты, ниеті берік, алға ұмтылған адамға жол ашылады деген сөз. Мұндағы тура мағына — еңбектеніп,...
Жауынгерге жара да жарасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жауынгердің үстіндегі жарақаты да, жарасы да оның болмысына жат көрінб...
Күш батылдыққа ереді.
**Негізгі мағынасы** Күші бар адам көбіне батыл қадамға барады деген ой айтылады. Мұнда тура мағынада физикалық қуат пен...
Ер сасқанда белгілі,
Ат шапқанда белгілі.
Ат шапқанда белгілі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын болмысы қиын сәтте, сын үстінде көрінетінін білдіреді. Тура мағынада, аттың ш...
Именіп жүріп көрген игіліктен
Қарсыласып көрген бейнет артық.
Қарсыласып көрген бейнет артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір істі именіп, именшектеп, батыл қадам жасамай жүріп көрген пайдадан...
Қылышты қорқақты
Сойылды батыл соғады.
Сойылды батыл соғады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қорқақ адам қылыш сияқты қауіпті, алыстан әсер ететін қарудан именеді...
Отанын сатқан - ант атқан.
**Негізгі мағынасы** «Отанын сатқан - ант атқан» деген мақал елге опасыздық жасаудың ең ауыр қылмыс екенін білдіреді. Т...
Жау жеңетін жігітті,
Жарағынан таниды.
Дау жеңетін жігітті
Талабынан таниды.
Жарағынан таниды.
Дау жеңетін жігітті
Талабынан таниды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нағыз жігіттің кім екенін оның сөзінен емес, ісінен тануға болатынын айтады. Жауға қарсы...
Ормансыз жер жалаңаш,
Армансыз ер жалаңаш.
Армансыз ер жалаңаш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: орманы жоқ жер көріксіз, жалаңаш көрінеді. Астарлы мағынасы: арманы жо...
Жау атыспай беріспейді.
**Негізгі мағынасы** «Жау атыспай беріспейді» деген мақалдың тура мағынасы — қарсылас өз еркімен шегінбейді, жеңілмей т...
Жауыннан қашқан жарға паналар,
Жауынан қашқан қайда паналар?
Жауынан қашқан қайда паналар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қауіптің түрін салыстырып, адамның ең қатерлі жаудан қашса, тығыла қоятын сенімді жер тап...
Ең көп оқылған
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Қайрат деген қыран бар,
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қайрат пен сабырдың қаншалықты керек екенін меңзейді. Тура мағынасында қайрат — қы...
Аққу құсқа оқ тисе,
Қанатын суға тигізбес.
Айтулы ерге оқ тисе,
Қиналғанын білдірмес.
Қанатын суға тигізбес.
Айтулы ерге оқ тисе,
Қиналғанын білдірмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның қайсарлығын, намысын және төзімін сипаттайды. Аққу жараланса да, қанатын суға...
«Батылдық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың ерлікке, намысқа, тәуекелге деген көзқарасын жинақтайды. Бұл нақыл сөздер жауынгерлік рухты ғана емес, күнделікті өмірде әділдікті қорғау, жауапкершілік алу, қорқынышты жеңу сияқты қасиеттерді де дәріптейді.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.