Жердің құты - жаңбыр,
Елдің құты - азамат.
Үйдің құты - жақсы әйел,
Аймақтың құты - әділ басшы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ел мен тұрмыстың берекесі әр нәрсенің өз қадірлі тірегіне байланысты екенін айтады. Жерге құт әкелетін — жаңбыр, өйткені ол егінді өсіріп, тіршілікті жандандырады. Елді көркейтіп, қорғайтын — азамат, яғни елге жанашыр, еңбекқор, намысты адам. Үйдің ырысын арттыратын — жақсы әйел, себебі ол отбасының берекесін сақтап, татулық пен тәрбиеге ұйытқы болады. Аймақтың құтты болуы — әділ басшыға байланысты, өйткені әділ адам жұртты бірлікке, тыныштыққа және дұрыс жолға бастайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құт» сөзі — тек байлық емес, береке, ырыс, тіршілік нәрі деген ұғым. Жаңбыр жерге жан бітіретін табиғи күш ретінде алынған. «Азамат» елдің тірегі, қорғаны бейнесінде көрінеді. «Жақсы әйел» үйдің сәні ғана емес, шаңырақтың жылуы мен ынтымағын ұстайтын тұлға ретінде берілген. Ал «әділ басшы» аймаққа тәртіп пен татулық әкелетін даналық иесі дегенді білдіреді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өз мәнін жоғалтқан жоқ. Ол әр ортада тәртіп, жауапкершілік және сыйластық маңызды екенін еске салады. Мысалы, отбасында ана мейірім мен бірлікті сақтаса, әке мен бала өз міндетін адал атқарса, үйдің берекесі артады. Сол сияқты, жұмыста әділ басшы ұжымның ынтасын күшейтеді, ал белсенді азаматтар қоғамды алға сүйрейді.
Eldiń quty - azamat.
Úıdiń quty - jaqsy áıel,
Aımaqtyń quty - ádil basshy.