Жеті өліп жерге түспейді,
Жерге түссе де, ерге түспейді.

Күнде бір мақал

«Жеті өліп жерге түспейді, Жерге түссе де, ерге түспейді.» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Мақалдың сөзі күңгірт, сондықтан оны сақтықпен түсіндіреміз. «Жеті өліп» — жеті рет өлім аузына барып деген әсірелеу. Мұндай адам ажал төнсе де жерге құламайды, яғни беріліп, жығылып қалмайды; жығылса да ерге, басқа біреудің алдына басын имейді. Мақал өлім алдында да мойымайтын, намысын жоғалтпайтын қайсар, тіпті тым қыңыр жанды суреттейді. Ол мақтау ретінде де, «оны ештеңе сындыра алмайды» деп таңырқау ретінде де айтылуы мүмкін. Екінші жолдың басқаша оқылуы да ықтимал.

Образдар мен теңеулер

Жеті саны қазақ санасында көптіктің, толықтықтың белгісі: «жеті атасын білу», «мысықтың жаны жетеу». Мұнда да «жеті өліп» нақты есеп емес, талай рет ажалдан аман қалу. Жер мен ер сөздері ұйқас құрайды. «Жерге түсу» — жығылу, жеңілу, аттан түсу; «ер» — батыр, ер азамат, сондай-ақ ат ері. Ұйқас үшін алынған бұл екінші сөз мағынаны күңгірт етеді: оны «ер адамға бағынбайды» деп те, «ерге қайта мінбейді» деп те түсінуге болады.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақал сирек айтылады, көбіне жинақтарда кездеседі. Тірлікте оны ауыр сынақтан мойымай шыққан, ешкімге бас имейтін кісі туралы таңырқап айтуға болады. Мысалы: «Атамыз соғыстан да, лагерьден де аман келді, жеті өліп жерге түспейді деген осы шығар». Мағынасы күңгірт болғандықтан, сабақта мысал ретінде алмас бұрын мұғаліммен ақылдасқан жөн.

Қолданылу жағдаяттары

— Ауруханада ауыр операциядан кейін тез оңалып, дәрігерлерді таң қалдырған қарияны көріп, немересі: «Атам жеті өліп жерге түспейтін адам ғой», — деді.
— Күресте үш рет жерге жабысып, бәрібір жеңіп шыққан балуанға бапкері осы мақалды айтып, арқасынан қақты.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Жеті өліп жерге түспейді, Жерге түссе де, ерге түспейді. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Jeti ólip jerge túspeıdi,
Jerge tússe de, erge túspeıdi.