Ертеңін ойламаған еркектен без.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер адамның, жалпы адамның да, бүгінгі ісімен ғана шектелмей, ертеңгі күнін ойлап, алдын ала қамдануы керек екенін айтады. Тура мағынасында ертеңін ойламайтын адамнан аулақ бол деген сөз. Астарлы мағынасында мұнда жауапсыз, салғырт, болашағын жоспарламайтын кісінің елге де, үйге де, өзіне де пайдасы аз болатыны меңзеледі. Қазақ түсінігінде ер-азамат тек күшті не батыл болумен емес, ақылмен, есеппен, жауапкершілікпен де бағаланған.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ер» сөзі жай ғана еркек емес, жүк көтерер, сөз ұстайтын, отбасы мен қоғамға тірек болатын азамат бейнесін береді. «Ертеңін ойламау» — еріншектік, көрегендіктің жоқтығы, өмірге жеңіл қарау. Ал «без» деген сөз — қатты ескерту, ондай мінезден сақтануды білдіреді. Яғни мақал адамды ойсыздықтан, бейберекет қылықтан жирендіреді.
Қазіргі өмірде
Бұл сөз бүгін де өзекті. Мысалы, табысын жоспарламай, қарызға батып, ертеңгі қажетіне ақша жинамайтын адам қиындыққа тез ұшырайды. Сондықтан оқу, жұмыс, отбасы, қаржы мәселесінде ұзақ мерзімді ойлау керек.