«Ер мойнында қыл арқан шірімейді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
«Ер мойнында қыл арқан шірімейді» деген мақал ер адамның жауапкершілігі мен намысы ауыр жүк көтерсе де кемімейтінін білдіреді. Тура мағынасында мойындағы қыл арқан ұзақ тұрса да шірімейді деген ой бар, ал астарында ер жігіттің мойнына түскен міндет, борыш, елдік іс уақыт өте келе қадірін жоғалтпайтыны айтылады. Ер азаматтың сөзге беріктігі, еңбекке төзімі, қиындыққа мойымауы — оның абыройын өсіретін қасиет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қыл арқан» — жеңіл көрінгенімен, берік байламның белгісі. Ол ер адамның мойнындағы міндет пен аманатты бейнелейді. «Шірімейді» сөзі сол жауапкершіліктің ескірмейтінін, қайта шынықтырып, адамды бекітетінін меңзейді. Яғни, шынайы ер жігіт жүкке шағымданбайды, керісінше, сол жүк арқылы танылады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал бүгінде отбасы асырау, қызметтегі міндет, қоғам алдындағы жауапкершілік сияқты істерде айтылады. Мысалы, жас әке жұмыс пен үй шаруасын қатар алып жүріп, қиындыққа шағымданбай еңбек етсе, үлкендер: «Ер мойнында қыл арқан шірімейді» деп оны жігерлендіреді.