Ерлігі бар елге жағар.
Айласыз батыр алдырар.
«Ерлігі бар елге жағар. Айласыз батыр алдырар.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал елдің абыройы мен қорғаны ер жігіттің ерлігіне байланысты екенін айтады. «Ерлігі бар елге жағар» дегені — батыл, намысты, қайратты адам жұртқа сүйкімді, қажет, қадірлі болады деген сөз. Ал «Айласыз батыр алдырар» дегені — тек күшке сеніп, ақыл мен сақтықты қоспаған батырдың өзі де жеңіліп қалуы мүмкін екенін ескертеді. Яғни нағыз ерлік — тек қайрат емес, ой, тапқырлық, сабыр және дұрыс шешіммен өлшенеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ел» — халық, орта, қауым; «жағу» — жұртқа ұнау, пайдасы тию. «Батыр» сөзі ер жүрек адамды білдірсе, «айласыз» дегені — амалсыз, амал-тәсілсіз деген ұғым. Халық батырды тек найза ұстаған күш иесі деп емес, қиындықта жол таба алатын, ақылмен әрекет ететін тұлға деп таниды. Сондықтан бұл жерде ерлік пен даналық қатар қойылған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жауапкершілігі бар адамдарға қатысты жиі айтылады. Мысалы, жұмыс орнында бастық не маман қиын жағдайда асығыс шешім қабылдамай, жағдайды саралап, жоспармен әрекет етсе, сонысы оның шынайы ерлігі болады. Күш бар, бірақ ой жоқ болса, нәтиже әлсірейді. Сондықтан бүгінгі өмірде бұл мақал ақылмен істелген батыл қадамның ғана берекелі болатынын үйретеді.
Aılasyz batyr aldyrar.