Ерлік өлім қадірсіз өмірден артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ерлік жолында қаза табу кейде қадірсіз, намыссыз, қорлыққа толы өмір сүргеннен артық деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — адам өз арын, намысын, елін, әділдігін қорғап өмір сүруі керек; егер таңдауы қорлық пен сатқындыққа, жігерсіздікке әкелсе, ондай өмірдің мәні кемиді. Халық мұнда ерлікті тек соғыс кезіндегі батырлық деп емес, қиындықта тайсалмай, дұрыс жолдан таймау деп түсіндіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ерлік» — батырлықтың, қайсарлықтың, биік рухтың символы. «Өлім» сөзі — өмірдің соңы ғана емес, намыс үшін тәуекелге барудың белгісі. Ал «қадірсіз өмір» — абыройы жоқ, мәні төмен, ардан айырылған тіршілікті бейнелейді. Яғни мақал өмірдің ұзақтығынан гөрі оның сапасы, абыройы маңызды екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әділетсіздікке қарсы тұруда, өз құқығың мен ұстанымыңды қорғауда айтылады. Мысалы, бір адам жұмыста өтірікке қол қоймай, шындықты айтып, қызметінен айырылса да, арын сақтап қалады. Халық мұндайда «арлы болу — өмірдің ең биік өлшемі» деген ойды осы мақал арқылы жеткізеді.