Жабағы - тай деп қорлама,
Жолға шықса, ат болар.
«Жабағы - тай деп қорлама, Жолға шықса, ат болар.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Жабағы мен тайды әлі жас, мінуге жарамайды деп кемсітпе: ертең жолға шықса, ол да жақсы ат болады. Мақал бүгін кіші, әлсіз, тәжірибесіз көрінетін жасты менсінбеуге болмайтынын айтады. Әр үлкен бір кезде кіші болған, жастың бойындағы күш уақытпен ашылады. Сондай-ақ жасты іске салып, жолға шығарып, сынаудың маңызын көрсетеді: ат болу үшін тай жол көруі керек.
Образдар мен теңеулер
Жабағы — алты айдан бір жасқа дейінгі ересек құлын; тай — бір жастан асқан, екі жасқа толмаған жас жылқы. Қазақ жылқыны жасына қарай құлын, жабағы, тай, құнан, дөнен деп атап, әр сатысын бөлек бағалаған. Тайды әдетте балалар мінген, ал нағыз ат құнан-дөненнен кейін шығады. Мақал осы тізбекті алады: бүгінгі жабағы — ертеңгі ат. «Қорлама» деген қатаң етістік жасты кемсітудің ауыр қате екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды балаларды, шәкірттерді, жас мамандарды менсінбеген адамға үлкендер айтады. Жасқа қамқорлық, сенім артқанда да қолданылады. Ескерту реңкі бар, бірақ жылы айтылады. Жасты мақтап аспандату үшін емес, оған мүмкіндік беру үшін айтылады. Мысалы, команданың үлкен ойыншылары жаңа келген жас футболшыға доп бермегенде, жаттықтырушы: «Жабағы-тай деп қорлама, жолға шықса, ат болар», — дейді.
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылдағы шеберханада жас шәкірт ағаш оюды бүлдіріп алады. Шебер оған ұрыспай, келесісін өзі жасауға береді, басқа шеберлерге мақалды айтады.
— Мектептегі шахмат үйірмесінде бесінші сынып оқушысымен ойнағысы келмеген жоғары сынып баласына мұғалім осы мақалды айтады.
Jolǵa shyqsa, at bolar.