Ерліктің шарты - өзіне сенгендік.
«Ерліктің шарты - өзіне сенгендік.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Ерлік жасау үшін ең алдымен адам өз күшіне, өз ісінің дұрыстығына сенуі керек: өзіне сенбеген адам шешуші сәтте тайсалып қалады. Мақал батылдықтың негізі ішкі сенімде екенін айтады. Өзіне сену — мақтаншақтық емес, өз мүмкіндігін біліп, соған арқа сүйеу. Сенімі бар адам қателессе де, қайта түзеп, алға жүреді, ал сенімсіз кісі бастамай жатып берілуге бейім. Ерлік мұнда тек соғыстағы батырлық емес, күнделікті өмірдегі кез келген батыл қадам.
Образдар мен теңеулер
Мақалдың сөз құрылысы кітаби, анықтама іспетті: шарт — бір істің орындалуына қажетті алғышарт. Ерлік пен өзіне сенгендік сызықша арқылы теңестіріліп, ереже сияқты айтылады. Мұнда бейнелі сурет жоқ, күш дәл тұжырымда. Өзіне сенгендік — етістіктен жасалған зат есім: сену әрекеті тұрақты қасиетке айналады. Халық мақалдарының көбі нақты бейне арқылы сөйлесе, бұл сөз ойды тікелей айтатын нақыл түрінде.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды жарысқа, емтиханға, жаңа іске шығар алдында қобалжыған адамға жігер беру үшін айтады. Ұстаздар мен жаттықтырушылар оны шәкірттеріне жиі қолданады. Интонациясы — қайрат беру, ақыл. Ал менмендікті, басқаның ақылын тыңдамауды ақтау үшін айту орынсыз: өзіне сену мен өзгені менсінбеу — екі бөлек нәрсе. Мысалы: «Сен бұл тақырыпты екі рет оқыдың, бәрін білесің. Ерліктің шарты — өзіне сенгендік, батыл жауап бер».
Қолданылу жағдаяттары
— Аудандық олимпиадаға барар алдында қорқып отырған оқушыға мұғалімі дайындалған дәптерлерін көрсетіп, өзіне сенуге шақырады.
— Бірінші рет жалғыз өзі түнгі отарға шыққан бозбалаға әкесі: «Ерліктің шарты — өзіне сенгендік, бәрін үйреткенмін ғой», — дейді.