Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
254.4K
Қаралым
165
Орташа
Сұрыптау:
Білмеген у ішер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам не екенін, қалай қолданылатынын білмеген нәрсені ішіп не пайдалан...
Алыстан ердің дәрібі бар,
Қасына барсаң, баладай.
Алыстан таудың дәрібі бар,
Қасына барсаң, обадай.
Қасына барсаң, баладай.
Алыстан таудың дәрібі бар,
Қасына барсаң, обадай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен нәрсенің сырттай көрінетін беделі алыстан биік, айбарлы болып сезілетінін айтады...
Тапқан қуанады, таныған алады.
**Негізгі мағынасы** Тапқан қуанады, таныған алады деген мақал еңбектің де, таным мен біліктің де пайдасы барын білдіред...
Қыз көрейік, қыз көрейік,
Қыз көретін жігітті біз көрейік.
Қыз көретін жігітті біз көрейік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда қыз көруге ынтық жігітті әжуалағандай көрінеді. Бірақ астарында жігітті...
Есектің күші адал да, еті арам.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — есек еңбекке жегілетін, жүк таситын хайуан; оның күші бар, бірақ еті ж...
Өтпес пышақ қол кесер.
**Негізгі мағынасы** Өтпес пышақ — істің құралы бола алмайтын, пайдасынан зияны көп нәрсенің бейнесі. Бұл мақалдың тура...
Айтпас жерде аузыңды тый,
Қышынбас жерде қолыңды тый.
Қышынбас жерде қолыңды тый.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз сөйлемеуге, қажетсіз іске араласпауға шақырады. Тура мағынасында «айтатын...
Досың аз, дұшпаның көп болса,
жер боларсың.
Ақылың аз, ашуың көп болса,
қор боларсың.
жер боларсың.
Ақылың аз, ашуың көп болса,
қор боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сақтық пен ақылды болуды ескертеді. Досы аз, дұшпаны көп адам көп жағдайда қорған...
Пенденің қарны тойса,
Тілінен ерік кетеді.
Тілінен ерік кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам тоқшылыққа жетсе, кейде сақтықтан айрылып, ойланбай сөйлеп кететінін білдіреді. Аш к...
Тардан кеңіген озады,
Кеңнен тарылған азады.
Кеңнен тарылған азады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тар жерде кеңейген нәрсе алға шығады, ал кең жерден тарысқан нәрсе әлс...
Ақылды жігіт атқа да қонар,
таққа да қонар.
таққа да қонар.
**Негізгі мағынасы** Ақылды жігіт кез келген ортаға тез бейімделіп, жауапты істің де, биік дәреженің де жүгін көтере ала...
Жалғыз өркешті түйенің бәрі - нар,
Дегенмен, нардың да нары бар.
Дегенмен, нардың да нары бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жалғыз өркешті түйенің бәрі нарға ұқсағанымен, олардың бәрі бірдей ең м...
Тоқтай біл, тауып айтқан мерген сөзге,
Демесін: «Сөз өте ме көргенсізге? »
Демесін: «Сөз өте ме көргенсізге? »
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді орнымен, мөлшермен айту керегін ескертеді. Адам кейде ақиқатты да шектен шығып, дөр...
Бір оқты құлан көтереді,
Екі оқты ұлан көтереді.
Екі оқты ұлан көтереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құлан бір оқтың салмағын ғана көтере алады, ал екі оқты жас ұлан ғана...
Білмегенді білдірмесең, білгенің бар болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның білмейтін нәрсесін ашып айтпаса, сол білімді кісі саналады дегенді білдіреді. Яғн...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.