Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
478.8K
Қаралым
310
Орташа
Сұрыптау:
Ажал ақымақ үшін алтау,
ақылдыға біреу.
ақылдыға біреу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдегі қауіпті, қиындықты, өлім қатерін әр адам әрқалай қабылдайтынын меңзейді. Тура ма...
Ақыл болса, бақыр табылар.
**Негізгі мағынасы** Ақыл болса, адамның жолы да, ісі де оңға басады деген ой жатыр. Мұндағы «бақыр» — тура мағынасында...
Шеберді олақ үшін жаратқан,
Шешенді доғал үшін жаратқан.
Шешенді доғал үшін жаратқан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — шебер адам олақтың, яғни істі шала білетін кісінің қасында анық көріне...
Түбі түскен шелектей.
**Негізгі мағынасы** Түбі түскен шелектей деген мақал бір нәрсенің іші бос, пайдасы аз, берекесіз күйін бейнелейді. Тура...
Өзінің кетпендей мінін көрмеген
Біреудің инедей мінін көреді.
Біреудің инедей мінін көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз кемшілігін байқамай, өзгенің болмашы мінін ғана көретін мінезді әшкерелейді. Ту...
Ас тасыса, қатығы төгілер,
Ашу тасыса, ақыл төгілер.
Ашу тасыса, ақыл төгілер.
**Негізгі мағынасы** Ас молайып, ыдысқа симай төгілсе, оның қисыны жоқ ысырапқа ұласатыны сияқты, адамның ашуы шегінен а...
Түйе үстінен сирақ үйтеді.
**Негізгі мағынасы** Түйе үстінен сирақ үйтеді деген мақал біреудің қолындағы үлкен мүмкіндік пен мол игілікті қанағат т...
Ашуы шөккен нардай, жауған қардай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам ашуды сыртқа қатты шығармай, ішке жұтып, сабыр сақтаған күйін бейнелейді. Тура мағын...
Түйесі жоғалмағанның бәрі есті.
**Негізгі мағынасы** Тура мағынасында бұл сөз түйесі жоғалмаған, яғни малы аман адамды айтады. Астарлы мағынасы — адамға...
Жақсының сөзі кепіл,
Жаманның өзі кепіл.
Жаманның өзі кепіл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамның айтқан сөзі сенімге тұрады, ал жаман адамның өз басы да,...
Құлықсыз құлақ ойға олақ.
**Негізгі мағынасы** Құлықсыз адам айтылған ақылды да, жақсы кеңесті де дұрыс қабылдай алмайды. Мұнда тура мағынада — құ...
Көзі жаманның сөзі жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі ниеті мен мінезі оның сөзінен көрінетінін айтады. Көзі жаман дегені — көңілі...
Айла ақыл болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — айла өздігінен ақылдың орнын баса алмайды. Астарлы мағынасы — қулық, а...
Асағысы келген,
Ұрттағанды ынсап етпейді.
Ұрттағанды ынсап етпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ашкөздігін, тойымсыз мінезін әшкерелейді. Тура мағынасында, аз ғана нәрсе ұрттаға...
Қызғаншақтың іші тар,
Болмас онда ұят-ар.
Болмас онда ұят-ар.
**Негізгі мағынасы** Қызғаншақ адам өзгенің жетістігін көтере алмайды, сондықтан оның көңілі тарылып, ішкі дүниесі кеңей...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.