Ақылды мен ақымақ туралы — 32-бет 1532
Сұрыптау:
Пышағыңның күмісіне қарап,
Өтпесіне болайын.
Өтпесіне болайын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: пышағыңның күмісі, яғни сыртқы жылтыры жақсы көрінсе де, мен оның…
Пышақ жаны - қайрақ.
Негізгі мағынасы Пышақ жаны — қайрақ дейді: пышақтың өткірлігі, оның «жаны» қайрақта. Қайралмаған пышақ мұқалып…
Пышақ қанша өткір болса да,
Өз сабын жона алмайды.
Өз сабын жона алмайды.
Негізгі мағынасы Пышақ қаншалық өткір болса да, өз сабын өзі жона алмайды: сапты басқа пышақпен, шебердің қолымен…
Рух - таза ақыл.
Негізгі мағынасы Мақал рухты адамның ең таза, ең биік ақыл-парасаты деп түсіндіреді. Тәннің қалауы, нәпсі, ашу ақылды…
Сабы жоқ шотпен отын жарма,
Сабырсыз доспен жауға барма.
Сабырсыз доспен жауға барма.
Негізгі мағынасы Сабы жоқ шотпен отын жару — қолыңды жарақаттап, ісіңді бітірмеу деген сөз. Сол сияқты сабырсыз…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Сабын кірді ашады,
Сабырсыз сырды ашады.
Сабырсыз сырды ашады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — сабын кірді кетіріп, нәрсенің бетін тазартады. Ал астарлы мағынасы…
Сабыр - ақыл серігі.
Негізгі мағынасы Сабыр — адамның ойы мен ісін реттеп тұратын ең сенімді серігі. Бұл мақал тура мағынасында…
Сабырсыз бақсы жолда отырып бал ашады.
Негізгі мағынасы Сабырсыз адам істің жөнін таппай, асығыстықпен әрекет етеді деген ой айтылады. Мақалдың тура мағынасы…
Сазды жердің ағашы,
Сабырсыз ердің сазасы.
Сабырсыз ердің сазасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: сазды, батпақты жерде өскен ағаштың тамыры әлсіз болып, тез қисайып не…
Сақ адам сандығын бекітеді.
Негізгі мағынасы Сақ адам сандығын құлыптап, бекітіп қояды: ұрыны кінәлағанша, алдын ала есігін жапқан жөн. Мақал…
Сақалды құл жарытпас.
Негізгі мағынасы «Сақалды құл жарытпас» деген мақал тура мағынасында сақалды адамның құл бола алмайтынын білдірмейді…
Сақал текеде де бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — текенің де сақалы болады. Астарлы мағынасы — сыртқы белгі ғана адамды, не…
Сақалын саудаға салды.
Негізгі мағынасы Сақал — қазақ ұғымында жасы ұлғайған, сыйлы ер адамның белгісі, оның абыройы мен беделінің бейнесі. Ал…
Сақау алыстан сайрамаса,
Үйіне жеткенше дауысы шықпайды.
Үйіне жеткенше дауысы шықпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: сақау адам алыстан қатты сөйлей алмайды, көп күш жұмсап, үйіне жеткенше…
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Негізгі мағынасы Кез келген жақсы көрінген адамға көз сала берме, алғашқы кезде бәрі де жақсы көрінеді дейді. Бірінші…
Салпиған қардан туады,
Салпы ерін нардан туады.
Салпы ерін нардан туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қар еріп, жер астынан жаңа тіршілік туады деген табиғи құбылысты…
Салынды суға кетеді,
Сағым қуған түбіне жетеді.
Сағым қуған түбіне жетеді.
Негізгі мағынасы Тамыры жоқ салынды ағысқа еріп, судың ығымен кетеді, ал сағымды қуған адам өз түбіне жетеді, яғни…
Саналы адам сағыңды сындырмас,
Санасыз адам жағыңды тындырмас.
Санасыз адам жағыңды тындырмас.
Негізгі мағынасы Саналы, ақылды адам сенің сағыңды сындырмайды, яғни көңіліңді жықпайды, жігеріңді құм етпейді: сөзін…
Санасызға сан айтсаң да, опасы жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылы, пайымы жоқ адамға қанша рет санап, дәлелдеп айтсаң да, одан пайда…
Саңырау бас десе, құлақ дейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өз жағдайын, не басқаның айтқанын дұрыс түсінбей, орынсыз жауап қайтаруын әжуалайды…
Саптыаяқтан ас ішіп,
сабынан қарауыл қарайды.
сабынан қарауыл қарайды.
Негізгі мағынасы Саптыаяқтан ас ішіп отырып, оның сабының үстінен айналаны бақылайды — тамақ ішіп отырса да, күзеттен…
Сарман тауда салқын жоқ,
Саналы ерде ұйқы жоқ.
Саналы ерде ұйқы жоқ.
Негізгі мағынасы Сарман — ел аңызындағы ойнақ, тынышсыз жын. Сарман мекендеген тауда салқын, яғни тыныштық…
Сасқанынан қырық құмалақ алып,
Бал ашады.
Бал ашады.
Негізгі мағынасы Абдыраған адам не істерін білмей, қырық құмалақ алып бал ашады, яғни жолын ақылмен емес, құмалақпен…
Сауатсыз молданың сәлдесі үлкен.
Негізгі мағынасы Сауаты жоқ молданың сәлдесі үлкен болады: білімі аз адам кемшілігін сыртқы сән-салтанатпен жабуға…
Саудың асын жеп,
Жындының ісін істейді.
Жындының ісін істейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай дұрыс, сау адам сияқты көрініп тұрып, іс жүзінде орынсыз, ақылға қонымсыз қылық…
Саудың асын ішіп,
Аурудың ісін істейді.
Аурудың ісін істейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: дені сау адамның асын ішіп алып, ауру кісінің әрекетін жасау. Астарлы…
Сауысқан тотықұстың жүрісіне салам деп
Өз жүрісінен айырылыпты.
Өз жүрісінен айырылыпты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреуге еліктеп, өз болмысын жоғалтуға болмайтынын айтады. Сауысқан өз табиғи жүрісін…
Сауысқан шоқыса да тоқ болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — сауысқан қанша шоқып, қанша теріп жесе де, қомағайлығы басылмайды, тоя…
Саяз су сарқырап ағады.
Негізгі мағынасы Саяз су тез сарқырап ағады деген сөздің тура мағынасы — таяз, аз су кедергіден гөрі шулырақ…
Саясы жоқ бұтаққа бұлбұл қонбайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: саясы, көлеңкесі жоқ бұтаққа бұлбұл қонбайды. Астарлы мағынасы: адамға да…
Себепсіз аяққа тікен кірмейді.
Негізгі мағынасы Аяққа тікен өз-өзінен кірмейді: не жалаң аяқ жүрдің, не жолға қарамадың, не тікенді жерге бастың…
Сегіз кессе, сіркедей қан шықпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір нәрсені қанша шектесең де, қиындығы жоқ, еш әсер етпейді дегенді білдіреді. Тура…
Сегіз тұтам сар садақ,
Секірген аңды сұлатар.
Сегіз қырлы өткір сөз,
Ақырған ерді құлатар.
Секірген аңды сұлатар.
Сегіз қырлы өткір сөз,
Ақырған ерді құлатар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің де, істің де қуаты мықты болатынын меңзейді. Тура мағынасында «сегіз тұтам сар садақ»…
Сезікті секіреді.
Негізгі мағынасы Сезікті секіреді дейді: кінәсі бар адам өзі туралы сөз қозғалса, шошып, абдырап, өзін-өзі сатып қояды…
Семіздің аяғы сегіз.
Негізгі мағынасы Мақал семіз, қоңды малдың ширақ, жүрдек болатынын, яғни күш-қуаты бар нәрсенің ісі де жүрісті…
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер сен…
Сенен қорыққаннан сен де қорық.
Негізгі мағынасы «Сенен қорыққаннан сен де қорық» деген мақалдың тура мағынасы — өзіңнен именіп, сескеніп жүрген…
Сенімен қосыла жамандасқан
Сені сыртыңнан да жамандайды.
Сені сыртыңнан да жамандайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қасыңдағы адам сенімен бірге біреуді жамандап, ғайбат айтса, ол сенің…
Сен істегенді мен істедім,
Сенен артық не істедім?
Сенен артық не істедім?
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өз еңбегі мен ісін асыра мақтамауы керек екенін білдіреді. «Сен істегенді мен…
Сен тұр, мен атайын.
Негізгі мағынасы «Сен тұр, мен атайын» дейді: бір жақ барлық артықшылықты өзіне алып, екінші жаққа тек тәуекелді…