Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
477K
Қаралым
309
Орташа
Сұрыптау:
Жақсының кегі
Жібек орамал кепкенше.
Жаманның кегі
Басы жерге жеткенше.
Жібек орамал кепкенше.
Жаманның кегі
Басы жерге жеткенше.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсылық пен жамандықтың кек сақтауына салыстырмалы баға береді. Жақсы адам ренжісе де, а...
Досыңнан түйе сұра,
Қорыққанынан бие береді.
Қорыққанынан бие береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мінезін, қорқыныш пен әлсіздікті әжуалайды. Тура мағынада, біреуден түйе сұрасаң,...
Бейтаныс адам - бітеу жаңғақ.
**Негізгі мағынасы** «Бейтаныс адам - бітеу жаңғақ» деген мақал адамды сырттай көріп, ішкі сырын бірден білу қиын екені...
Мысықтың мәулені мияулап туады.
**Негізгі мағынасы** Мысықтың мәулені мияулап туады деген мақал адамның немесе кез келген жаратылыстың туа біткен мінезі...
Ашуың келсе, қолыңды тарт,
Айтпас жерде тіліңді тарт.
Айтпас жерде тіліңді тарт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ашуға ерік бермей, өз-өзін тежей білуі керек екенін айтады. Бірінші жолы ашу қысқ...
Семіздің аяғы сегіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — семіз, ірі малдың аяғы жіңішке болмай, ауыр денесін алып жүруге лайықт...
Көргенді көпті жеңеді.
**Негізгі мағынасы** Көргенді адам — өмірден сабақ алған, жөн-жосықты білетін, көпті көріп, тәжірибе жинаған жан. Мұндай...
Қисық көз қыли,
Дәл ортасын көре алмайды.
Дәл ортасын көре алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы кемшілікке ишара еткенімен, астарында адамның ойы мен танымына байланысты шындықты...
Ақылды ісіне сенеді,
Ақымақ күшіне сенеді,
Әңгүдік түсіне сенеді.
Ақымақ күшіне сенеді,
Әңгүдік түсіне сенеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезін салыстырып көрсетеді: ақылды адам өз ісіне, яғни еңбегіне, ойына, қабілетіне...
Күшін білмеген күшенер.
**Негізгі мағынасы** «Күшін білмеген күшенер» деген мақал адам өз шамасын, мүмкіндігін, орнын дұрыс бағаламаса, орынсыз...
Қанден ит қартайса да, шәуілдеуін қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Қанден ит қартайса да, шәуілдеуін қоймайды деген мақал мінезі қалыптасқан адамның қылығы жас ұлғайс...
Жаман жақыннан алыс артық,
Атасы басқа арыс артық.
Атасы басқа арыс артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақын туыс не таныс болса да, егер ол жаман мінезді, зиянды не сенімсіз адам болса, ондай...
Жақсы кісі
Ақылымен тәуір болады,
Мінезі қорғасындай ауыр болады,
Құлағы өсек естімес сауыр болады,
Кедейдің жалғыз керіндей,
Құйрығы шолақ, арқасы жауыр болады.
Ақылымен тәуір болады,
Мінезі қорғасындай ауыр болады,
Құлағы өсек естімес сауыр болады,
Кедейдің жалғыз керіндей,
Құйрығы шолақ, арқасы жауыр болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда жақсы адамның ең басты өлшемі — байлығы не сыртқы көрінісі емес, ақылы мен мінезі екені...
Сыртын көріп, ішінен түңілме,
Қарасын көріп, күшінен түңілме.
Қарасын көріп, күшінен түңілме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы көрінісіне қарап бірден бағалама, ішкі болмысын да, шын қабілетін де білмей...
Адам - тастай берік, гүлдей - нәзік.
**Негізгі мағынасы** «Адам - тастай берік, гүлдей - нәзік» деген мақал адам табиғатының екі қырын көрсетеді. Бір жағына...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.