Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
254.3K
Қаралым
165
Орташа
Сұрыптау:
Ажал ақымақ үшін алтау,
ақылдыға біреу.
ақылдыға біреу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдегі қауіпті, қиындықты, өлім қатерін әр адам әрқалай қабылдайтынын меңзейді. Тура ма...
Жорғаның қадірін желгенде біледі,
Жақсының қадірін өлгенде біледі.
Жақсының қадірін өлгенде біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның, не жақсы нәрсенің шын бағасы көбіне ол көзден таса болғанда, не айырылғанда ғана...
Қуырдақтың көкесін түйе сойғанда көрерсің.
**Негізгі мағынасы** «Қуырдақтың көкесін түйе сойғанда көрерсің» деген мақалдың тура мағынасы — түйе сойылғанда ет көп...
Ақылды десе болар, сұрамай білгенді,
Жомарт десе болар, сұратпай бергенді.
Жомарт десе болар, сұратпай бергенді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақыл мен жомарттықтың шынайы белгісін көрсетеді. Нағыз ақылды адам көп сұрақ қоймай-ақ, ж...
Қасапшыға мал қайғы,
Қара ешкіге жан қайғы.
Қара ешкіге жан қайғы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әркімнің уайымы мен қамы өзіне жақын, өз мүддесіне байланысты болатынын білдіреді. Тура м...
Құлықсыз құлақ ойға олақ.
**Негізгі мағынасы** Құлықсыз адам айтылған ақылды да, жақсы кеңесті де дұрыс қабылдай алмайды. Мұнда тура мағынада — құ...
Түлкі түгінен жазады.
**Негізгі мағынасы** Түлкі түгінен жазады деген мақал адамның айласы мен қулығы туралы айтады. Тура мағынасында түлкі ө...
Жетесі асыл арланбас,
Жеті атасына дарымай.
Жеті атасына дарымай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы қасиет, тектілік, намыс пен мінез бір адамның бойында ғана пайда...
Күң- күншіл.
**Негізгі мағынасы** «Күң- күншіл» мақалы адамның ішкі мінезін әшкерелейді: өз орнын, берілген жұмысын не тағдырын қабы...
Айран ішкен құтылады,
Шелек жалаған тұтылады.
Шелек жалаған тұтылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — айран ішіп, ыдысын таза қалдырған адам жазадан құтылады, ал шелек жала...
Біреу көріп күледі,
Біреу еріп күледі.
Біреу еріп күледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің күлгенін көріп, басқалар да соған қосылып күледі. Астарлы мағ...
Жаманның бір қылығы артық,
Жағасы жыртық.
Жағасы жыртық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адамның бір ғана оғаш ісі де оның жалпы мінезін танытып қоятынын білдіреді. Тура ма...
Қызбен алыспа, қысырақпен жарыспа
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баламен орынсыз дауласпа, ал қысырақпен жарысқа түспе деген ойды білдіреді. Тура мағ...
Жаман қорыққанын сыйлайды.
**Негізгі мағынасы** «Жаман қорыққанын сыйлайды» деген мақал адамның ішкі қорқынышы мен әлсіздігі мінезіне әсер ететіні...
Қараңғы үйде қабан күркірейді.
**Негізгі мағынасы** Қараңғы үйде қабан күркірейді деген мақалдың тура мағынасы жоққа жақын, өйткені қабанның «күркіреуі...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.