Ақылды мен ақымақ туралы — 26-бет 1532
Сұрыптау:
Қасқыр ұлып ұяласын шақырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқыр ұлығанда өз тобындағы басқа қасқырларды шақырады. Астарлы мағынасы…
Қатаң болсаң, қашады,
Босаң болсаң, аяққа басады.
Босаң болсаң, аяққа басады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның мінезі мен ұстанымына қатысты айтылған. Егер адам тым қатал, берік, өз шекарасын…
Қатқан көнді жібітсең, иісі шығады.
Негізгі мағынасы Қатқан көн — ұзақ жатқан, қыртыстанып, қатып қалған тері. Оны жібіткенде бұрын ішіне сіңген иісі қайта…
Қатты жерге егін шықпас,
Қаңсыған басқа білім жұқпас.
Қаңсыған басқа білім жұқпас.
Негізгі мағынасы Тапталып, қатып қалған жерге дән сепсең, ол өнбейді: тамыр жіберер ылғал да, жұмсақ топырақ та жоқ…
Қатты жүрсең «қазық аяқ» дер,
Ақырын жүрсең «маймақ аяқ» дер.
Ақырын жүрсең «маймақ аяқ» дер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам қалай жүрсе де, жұрттың сөзі дайын тұрады: тез жүрсең де мін тағады…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Қатын алсаң, қарап ал,
Ат алсаң, мініп ал.
Ат алсаң, мініп ал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кез келген істі асықпай, әбден тексеріп барып жасау керектігін айтады. Тура мағынасы — әйел…
Қатын мұндай көп болмас,
Қарта мұндай боқ болмас.
Қарта мұндай боқ болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ескі тұрмысқа тән әзіл-сықақ, ащы мысқыл арқылы айтылған. Тура мағынасында бір нәрсенің тым…
Қашқаннан тосқан жаман.
Негізгі мағынасы «Қашқаннан тосқан жаман» деген мақалдың тура мағынасы — қашып бара жатқан адамды тосып, жолын бөгеген…
Қашса құтылып, қуса жетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адам қашса, қуған кісі оған жетіп алады деген ой. Астарлы мағынасы…
Қисық аяққа қисық кебіс.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай қарағанда «аяғы қисық адамға қисық кебіс лайық» деген тура мағына береді. Астарында…
Қисық көз қыли,
Дәл ортасын көре алмайды.
Дәл ортасын көре алмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сыртқы кемшілікке ишара еткенімен, астарында адамның ойы мен танымына байланысты шындықты…
Қисық қабырғадан қыңыр адам қиын.
Негізгі мағынасы Қабырға сүйегі табиғатынан иілген, оны түзеймін деп әуре болу бос, күшпен бассаң сынады. Мақал қыңыр…
Қисықтың көлеңкесі де қисық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қисық нәрсенің көлеңкесі де түзу болмайды, оның сызығы да бұрмаланып…
Қитар бір затқа қарап,
Екі нәрсе көреді.
Екі нәрсе көреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ойлауына, көзқарасына байланысты бір нәрсені әрқалай түсінуге болатынын білдіреді…
Қиынға қиналмаған оңайға ойланбайды.
Негізгі мағынасы Қиындықта қиналып көрмеген адам оңайдың қадірін ойламайды дейді. Мақал тәжірибенің маңызын айтады…
Қиядағыны қыран ғана көреді,
Ұядағыны жылан ғана көреді.
Ұядағыны жылан ғана көреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қыран биік қиядан өте алыс жерді шолып көреді, ал ұядағыны жылан сияқты…
Қияңқы байтал екі айғырды қырқыстырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: мінезі қыңыр, илігіп көнбейтін байтал екі айғырдың арасына іріткі салып…
Қожа аштан өледі, төре - тамақтан.
Негізгі мағынасы Қожа аштан өледі, ал төре тамақтан, яғни шектен тыс жегендіктен өледі. Мақал ескі қоғамдағы екі…
Қожаның көңілі құртқа шабады,
Көжесінің қатығы жоқ.
Көжесінің қатығы жоқ.
Негізгі мағынасы Қожаның көңілі құрт жегісі келеді, бірақ көжесіне қосатын қатығы да жоқ. Мақал шамасынан тыс нәрсені…
Қой аузынан шөп алмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өте жуас, момын, ешкімге зияны жоқ, тыныш мінезді адамды сипаттайды. Тура мағынасында қойдың…
Қой аяғы - кілмек,
Қожа аяғы ілмек.
Қожа аяғы ілмек.
Негізгі мағынасы Мақалдың бірінші жолындағы кілмек сөзі сөздікте табылмайды, сондықтан мағынасы сақ түсіндіріледі…
Қойға қоңырау жараспас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қой мойнына тағылған қоңырау оған жараспайды, өйткені қой тыныш, момын…
Қой көрмеген көргенсіз қуалап жүріп өлтірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірден, істің жөн-жосығынан хабары жоқ, тәжірибесі аз адам қолына бір іс түссе, оны дұрыс…
Қой өрісі - қорадан.
Негізгі мағынасы Қойдың өрісі қораның маңынан алыс кетпейтіні сияқты, кейбір нәрсенің, адамның не істің шегі өз…
Қой терісін жамылған бөрі.
Негізгі мағынасы «Қой терісін жамылған бөрі» деген мақал сырттай момын, жуас көрінгенмен, іштей қауіпті, залал келтіруі…
Қой үріккен жағына беттемейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қой үріккен, қорыққан жағына қарай жүрмейді, керісінше ол жақтан…
Қолдан Құдай жасалмайды.
Негізгі мағынасы «Қолдан Құдай жасалмайды» деген мақал адамның өз қолымен шынайы құдай жасап ала алмайтынын, яғни…
Қол қышуы қанбағанның
Таяқ тиер басына.
Таяқ тиер басына.
Негізгі мағынасы Қолы қышып, біреумен төбелескісі келіп жүрген адамның бұл құмары басылмаса, ақыры таяқ өз басына…
Қолымен қоян соққан,
Аузымен орақ орады.
Аузымен орақ орады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырт көзге батыл, епті, іске шебер көрінгенімен, сөзі мен ісі қабыспайтын адамды меңзейді…
Қолынан келген қонышынан басар.
Негізгі мағынасы Қолынан келген адам қонышынан басады дейді: күші жеткен адам өзгені басынып, езгіге алады. Мақал…
Қомағайдың сыбағасы - бір шөкім ет.
Негізгі мағынасы Қомағай — тамаққа тойымсыз, ашқарақ адам. Оның сыбағасы бір шөкім ет деген сөздің екі түсінігі бар…
Қомдығы жоқ, өркеші жоқ,
Нар болғаннан без.
Тақымында тайы жоқ,
Сал болғаннан без.
Жасы жетпей,
Шал болғаннан без.
Нар болғаннан без.
Тақымында тайы жоқ,
Сал болғаннан без.
Жасы жетпей,
Шал болғаннан без.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жасандылықтан, табиғи болмысы жоқ жалған «үлкенсінуден» сақтандырады. Түйеге қом, өркеш…
Қорғанды шаһар қаласын,
қазақ емес, сарт білер;
Тас айылдың батқанын
иесі емес, ат білер;
Ер жігіттің қадірін
жақыны емес, жат білер.
қазақ емес, сарт білер;
Тас айылдың батқанын
иесі емес, ат білер;
Ер жігіттің қадірін
жақыны емес, жат білер.
Негізгі мағынасы Үш мысал бір ойға жетелейді. Қамалмен қоршалған қаланың құндылығын көшпелі қазақтан гөрі сонда тұрып…
Қорқақ ер болмайды,
Қола зер болмайды.
Қола зер болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қорқақ адамның ер азаматқа лайық биік қасиетке жете алмайтынын білдіреді. Тура мағынада…
Қорқақ көлеңкесінен де қорқады.
Негізгі мағынасы Қорқақ адам өзіне нақты қауіп төнбесе де, ішкі үрейінен арыла алмайды. Мұнда мақал тура мағынасында…
Қорқаққа қос көрінеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қорыққан адамға бір ғана нәрсе емес, екі есе көп қауіп бар сияқты болып…
Қорқаққа құбыжық көп.
Негізгі мағынасы Батыл адам жолында бір-екі кедергі көрсе, қорқақтың көзіне әр бұта, әр көлеңке құбыжық болып көрінеді…
Қорқаққа қылыш жұмсаудың қажеті жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қорқақ адамға күш көрсетудің, оны сескендіріп, қылышпен қорқытудың керегі…
Қорқақ пен қорқақ қорықпай көріседі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — екі қорқақ адам бір-бірінен именбей, қауіп жоқ жерде еркін кездеседі…
Қорқақты қуа берсең, батыр болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қорқақ адамды үнемі қыспаққа алып, қуалай берсең, ол ақыры жанын сақтап…