Қойға қоңырау жараспас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қой мойнына тағылған қоңырау оған жараспайды, өйткені қой тыныш, момын мал; қоңырау оның болмысына сай емес. Астарлы мағынасы — әр нәрсенің, әр адамның өзіне лайық орны, мінезі, киімі, сөзі, қылығы болады. Біреуге жарасқан нәрсе екіншісіне үйлеспеуі мүмкін. Сондықтан адам өз табиғатына, жасына, мәртебесіне, ісіне сай болуды ойлауы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қой» — момын, ұяң, тыныш мінездің бейнесі. «Қоңырау» — сырт көзге әдемі көрінгенімен, орынсыз сән, артық даңғаза, жасанды көрініс дегенді білдіреді. Яғни мақал қарапайым, табиғи қалпыңды сақта, орынсыз дарақылыққа ұрынба деген ойды жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақалды киім киюде, сөйлеу мәнерінде, мінез көрсетуде орынды қолдануға болады. Мысалы, тым қарапайым ортаға шектен тыс сән-салтанатпен, көзге ұрып тұратын қылықпен бару үйлеспейді. Сондайда «қойға қоңырау жараспас» деп, орынсыз әсірелеудің жарасымсыз екенін ескертеді.