Қиынға қиналмаған оңайға ойланбайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қиындық көрмеген, тар жол-тас кешпеген адам жеңіл істің қадірін де, мәнін де терең түсіне бермейді. Мақалдың тура мағынасы — ауыр еңбекке, бейнетке шыдамаған кісі оңай іске де немқұрайды қарауы мүмкін. Астарлы мағынасы — өмір сынағы адамды шыңдайды, сабырлы, ойлы, төзімді етеді. Тәжірибе болмаса, адам жеңілдікке де жауапкершілікпен қарамайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қиын» — өмірдің ауыртпалығы, кедергі мен сынағы. «Қиналмаған» сөзі бейнет көрмеген, шыңдалмаған адамды білдіреді. Ал «оңай» — жайлы, жеңіл жағдай емес, соны дұрыс бағалай білу деген ойды аңғартады. Яғни мақал ауырлық пен жеңілдікті қарама-қарсы қойып, адам мінезінің тәжірибе арқылы қалыптасатынын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал оқу, жұмыс, кәсіп, тіпті отбасы тіршілігінде де орынды айтылады. Мысалы, емтиханға дайындалмай келген студент жеңіл сұрақтың өзін қателесіп жіберсе, үлкендер: «Қиынға қиналмаған оңайға ойланбайды» деп ескертуі мүмкін. Бұл — еңбек пен дайындықтың қадірін ұқтыратын өмірлік сабақ.