Қол қышуы қанбағанның
Таяқ тиер басына.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ашушаң, өзіне ие бола алмайтын, біреуге қол көтеруге бейім адамның ақыры жазаға ұшырайтынын білдіреді. Тура мағынасында «қол қышыған» адам соққы бергісі келетіндей күйде суреттеледі, ал астарлы мағынада — сабырсыздық, дөрекілік, зорлық жасау ниеті өз басына таяқ болып тиеді деген ескерту бар. Халық мұнда адамды ашуын тежеп, ақылмен әрекет етуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
«Қол қышуы» — ішкі мазасыздықтың, ызақорлықтың бейнелі көрінісі. Ал «таяқ тию» — жазаның, өкініштің, өз ісінің салдарын тартудың символы. Яғни, біреуге күш көрсетіп, тәртіпсіздікке барған адам ақырында өзі соның зардабын шегеді. Мақал ойсыз қимылдың соңы ауыр болатынын әсерлі түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жанжал шығарған, біреуге сөзбен не іспен тиісіп жүрген адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, жұмыс орнында әріптесін кемсітіп, жанжал тудырған адам кейін басшылықтың сөгісін алып, қызметінде қиындық көруі мүмкін. Сол кезде «Қол қышуы қанбағанның таяқ тиер басына» деп, сабыр мен тәртіптің қажет екенін еске салады.
Taıaq tıer basyna.