Қой аузынан шөп алмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өте жуас, момын, ешкімге зияны жоқ, тыныш мінезді адамды сипаттайды. Тура мағынасында қойдың аузынан шөп алатындай дәрежеде әлсіз, қорғансыз бейне елестейді. Астарлы мағынасы — мінезі жұмсақ, ашуға берілмейтін, біреуге тиіспейтін, сабырлы кісі туралы айтылған. Кейде мұндай адамды сырттай әлсіз көрінгенімен, ішкі сабыр мен байсалдылық иесі ретінде тануға болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы негізгі образ — қой. Қазақ ұғымында қой — жуастықтың, тыныштықтың, бейбіт мінездің белгісі. «Аузынан шөп алмас» деген тіркес адамның соншалықты момын екенін күшейтіп көрсетеді: ол тіпті өз несібесіне тимейтіндей, ешкіммен керісіп, тартыспайтын жан деген ой береді. Бұл теңеу адамның табиғатын өте ықшам әрі әсерлі суреттейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне мінезі өте тыныш, сөзге араласа бермейтін адамға қолданылады. Мысалы, бір сыныптастарының арасында ешкіммен ұрыспайтын, бәріне көмектесіп жүретін оқушыны үлкендер: «Ол қой аузынан шөп алмас бала ғой» деп сипаттауы мүмкін. Мұнда реніш емес, адамның жұмсақ мінезі мен сабырлылығы айтылып тұр.