Қолымен қоян соққан,
Аузымен орақ орады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырт көзге батыл, епті, іске шебер көрінгенімен, сөзі мен ісі қабыспайтын адамды меңзейді. «Қолымен қоян соққан» — қолынан іс келетін, бірақ шын мәнінде тындырымды еңбегі жоқ не өзіне тым сенімді адам туралы астар. Ал «аузымен орақ орады» — ауызша ғана мақтанып, көп сөйлеп, бірақ нақты нәтиже көрсетпейтін жанның бейнесі. Яғни мақал сөз бен істің айырмасын көрсетіп, бос мақтанға сенбеуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қоян соғу» — өте қиын нәрсені оп-оңай істегендей көрсету, ал «орақ ору» — ауыр еңбекті сөзбен істегендей әсер қалдыру. Қоян мен орақ — бір-біріне мүлде сай келмейтін бейнелер, сол арқылы мақалдың әжуә, мысқыл мәні күшейеді. Халық бұл образдар арқылы адамды ісімен бағалау керек екенін ұқтырады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде мұндай сөзді уәде көп беріп, орындауы аз адамдарға айтуға болады. Мысалы, біреу жоба туралы көп мақтанып, бәрін өзі істейтінін айтса да, соңында жауапкершілікті атқармаса, осы мақал дәл келеді. Ол адамға әдемі сөзден гөрі нақты іс маңызды екенін еске салады.
Aýzymen oraq orady.