Қожаның көңілі құртқа шабады,
Көжесінің қатығы жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бір нәрсеге құныққан, көзі тоймайтын адамның ісі өз жағдайына сай келмейтінін әжуалайды. Тура мағынасында, қожаның дәмі құртқа ауып тұрса да, көжесіне қосар қатығы жоқ, яғни қалағанын істеуге мүмкіндігі жетпейді. Астарлы мағынасы — адам кейде қолы жетпейтін, шамасы келмейтін нәрсені аңсап, бос қиялға беріледі. Мұнда орынсыз қалаудың, шектен тыс қомағайлықтың және мүмкіндікті есептемей тілек тілеудің мінезі сыналады.
Образдар мен теңеулер
«Қожа» — белгілі бір дәрежесі бар, бірақ жағдайы жұтаң адам бейнесі. «Құрт» — дәмді, бағалы тағам, ал «көже» — қарапайым ас. «Қатығы жоқ» деуі көженің дәмін келтіретін нәрсе жетіспей тұрғанын көрсетеді. Яғни сырттай қалағаны бардай көрінгенімен, ішкі дайындық, мүмкіндік, байлық не жарам жоқ. Бұл образдар арқылы халық адамды қанағатқа, шама-шарқын білуге шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өз мүмкіндігін есептемей, тым қымбат нәрсеге ұмтылған адамға айтылады. Мысалы, айлығы аз адам бірден қымбат көлік алуды жоспарлап, кейін төлемін өтей алмай қиналса, оны осы мақалмен ескертуге болады. Яғни әр арманның да, әр істің де өз шамасы, өз есебі болуы керек.
Kójesiniń qatyǵy joq.