Қолдан Құдай жасалмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Қолдан Құдай жасалмайды» деген мақал адамның өз қолымен шынайы құдай жасап ала алмайтынын, яғни жалғанға табынудың, қолдан жасалған беделге соқыр сенудің дұрыс еместігін білдіреді. Тура мағынасында бұл — адам баласының қолынан құдай жасау мүмкін емес деген ой. Астарлы мағынасында — кез келген дүниені, адамды не билікті шектен тыс дәріптеп, шындықтың орнына қоюға болмайды. Халық бұл сөз арқылы ақиқат пен жалғанның ара жігін ажыратуды үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қолдан жасау» тіркесі — жасандылықтың белгісі. Ал «Құдай» сөзі ең биік, ең қасиетті ұғым ретінде алынған. Демек, адам өз ойынан шығарған нәрсені қасиетті ақиқаттың орнына қоя алмайды. Мұнда адамның шектеулі, ал ақиқаттың одан биік екені астарланып тұр. Бұл образ жалған беделге, жасанды нанымға қарсы мағына береді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал біреуді орынсыз асыра мақтағанда, жалған кумир жасағанда немесе жарнама мен сыртқы көрініске ғана сенгенде айтылады. Мысалы, әлеуметтік желіде танымал адамды мінсіз деп ойлап, оның сөзіне тексерусіз еріп кету дұрыс емес. Мұндайда «Қолдан Құдай жасалмайды» деп, шындықты ұмытпау керегін еске салады.