Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348.5K
Қаралым
226
Орташа
Сұрыптау:
Ашу келсе, ақыл кетер,
Ашудан ақыл көп болса, не етер?
Ашудан ақыл көп болса, не етер?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашудың адамға ауыр әсер ететінін ескертеді. Ашу қысқанда, адам сабырын жоғалтып, дұрыс о...
Ақыл - алтын сандық,
Адамына қарай ашылар.
Адамына қарай ашылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың өте бағалы қазына екенін білдіреді. «Алтын сандық» — сырт көзге жабық, ішінде асы...
Жаман жақыннан алыс артық,
Атасы басқа арыс артық.
Атасы басқа арыс артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақын туыс не таныс болса да, егер ол жаман мінезді, зиянды не сенімсіз адам болса, ондай...
Тар маңдайлының ниеті де тар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы ішкі кеңдік пен пиғылдың өзара байланысын білдіреді. Тура мағынада «тар ма...
Палуанға оң, терісі бірдей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: палуанның денесі берік, қай жағынан қарасаң да, күші де, салмағы да, қа...
Ашуың келсе, аузыңды жап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ашуға берілме, сабыр сақта дегенді айтады. Тура мағынасы — ашу келген кезде аузыңд...
Салынды суға кетеді,
Сағым қуған түбіне жетеді.
Сағым қуған түбіне жетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — салынған нәрсе суға кетіп, көзден ғайып болады; сағым қуған адам оның...
Алуан-алуан жүйрік бар,
Әліне қарай шабатын.
Әліне қарай шабатын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр адамның, әр істің, әр қабілеттің өз өлшемі бар екенін білдіреді. Тура мағынада жүйрікт...
Ормансыз жер жалаңаш,
Армансыз ер жалаңаш.
Армансыз ер жалаңаш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: орманы жоқ жер көріксіз, жалаңаш көрінеді. Астарлы мағынасы: арманы жо...
Білім сүріндірмейді, білек сүріндіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімді адамның жолын ашып, оны ұятқа қалдырмайтынын білдіреді. Ал күшке, қолдың қайратын...
Аузымен астау шапқан,
Қолымен жаңқа жара алмас.
Қолымен жаңқа жара алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай көп сөйлеп, айғайлап, даурыққан адамның іс жүзінде шамасы келмейтінін білдіреді....
Әр іске ақыл сыншы.
**Негізгі мағынасы** Әр істі бастарда да, атқарғанда да ақылға салу керек деген сөз. Тура мағынасында «ақыл» — істің дұр...
Бес саусақ бірдей емес.
**Негізгі мағынасы** «Бес саусақ бірдей емес» деген мақал адамдардың, нәрселердің, қабілеттердің бәрі біркелкі болмайтын...
Тексізден текті тумайды,
Жабыдан тұлпар шықпайды.
Жабыдан тұлпар шықпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тегі нашар, қасиеті төмен жануардан жүйрік, асыл мінезді тұлпар тумайды...
Қуырдақтың көкесін түйе сойғанда көрерсің.
**Негізгі мағынасы** «Қуырдақтың көкесін түйе сойғанда көрерсің» деген мақалдың тура мағынасы — түйе сойылғанда ет көп...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.